Doorgaan naar hoofdcontent

BELEEFD. Waar je ook vindt wat je niet zoekt... de onafhankelijke boekhandel


De Zondvloed, Mechelen
Het zal zijn redenen wel hebben, maar het ‘resoneert’ niet, vind ik, die naam. De ‘onafhankelijke boekhandel’.  Het staat stevig, dàt wel, maar waar het precies op slaat – onafhankelijk van wie of waarvan, vraag ik me dan altijd af – is me na al die jaren nog niet duidelijk. Dat al die ‘onafhankelijke boekhandels’ zich van tijd tot tijd scharen onder de koepel Confituur, vind ik al helemaal vreemd. Wat heeft confituur – plakkerig, zeemzoet, glibberig, geleiachtig -  te maken met boeken? Dat het rijmt op literatuur, tja… dan hadden ze net zo goed voor de koepelnaam Winteruur kunnen kiezen. Dan hadden ze meteen ook een programma op de Vlaamse televisie én kregen ze sowieso elk jaar bij het overschakelen van zomer- naar wintertijd  en vice versa twee keer ‘free publicity’ in alle media. 

DE PURE BOEKHANDEL

Passa Porta, Brussel

Maar het gaat ons natuurlijk niet om die soortnaam – we hadden, geven we nog snel tussen twee gedachtestrepen mee -  zelf toch gekozen voor ‘pure boekhandel’, al is puur sinds kookdiva Pascal Naessens het over haar borden uitstrooide al lang niet meer puur, helaas.  En  ‘uitgelezen boekhandel’  ligt dan weer te veel voor de hand en klinkt te tweedehands. Het gaat erom dat het morgen officieel de Dag van de Onafhankelijke Boekhandel  en dan krijgen wij… een boek cadeau. Van Peter Terrin dan nog wel. Cadeautjes zijn meestal leuk, als het om een boek gaat, wordt dat voor ons nog leuker en als het er een van Peter Terrin is, dan willen we dat niet missen.
De Zondvloed, Roeselare
Overigens is voor ons elke reden goed om in de boekenhandel binnen te lopen. Zelfs als die reden er geen is. En eenmaal binnen is het zeker dat we er niet meer buiten raken zonder boek. Of het zijn daar handige meisjes en  jongens, of ik lijd aan een particuliere koopverslaving. Zelfs als ik de  boekhandel binnenstap met alleen maar de bedoeling eens rond te kijken, kom ik er buiten met een boek. Natuurlijk, met een boek. Ik weet ook wel dat je niet naar een boekhandel stapt om een pakje tabak of een doos pralines – pas op, in Amerika kan dat, dat is daar niet eens zo gek, zag ik al. Maar daar is het nu net Amerika voor, daar hadden ze ook Trump op het schap. 

 

SERENDIPITEIT  EN GENADE

Theoria, Kortrijk
Wat hebben die ‘onafhankelijke boekhandels’ dat andere niet hebben? Onafhankelijkheid, veronderstellen we, maar daar schieten we als lezer niet meteen mee op. Ze hebben meer dan we vermoeden, daar zit die onweerstaanbare verleidelijkheid van zulke boekhandels. Altijd vind ik er boeken waar ik niet naar op zoek ben of neen, altijd vinden boeken waar ik niet naar op zoek ben, mij. Dat veroorzaakt iedere keer weer een bijzonder aangenaam gevoel, alsof we, totaal onverwacht, ons als een uitverkorene gaan voelen. Van een boek dat daardoor alleen al bijzonder is. Voor die ervaring, voor die ‘genade’ loop ik altijd zo’n boekhandel binnen. In de buurt zeker en zeer zeker in steden waar ik maar zelden kom.

MET KENNIS EN GENEGENHEID

De Zondvloed, Roeselare
De Zondvloed, Roeselare



















Die 'onafhankelijke boekhandel’ brengt trouwens structuur in mijn leven. Elke week stap ik, op een vaste dag en vast uur, De Zondvloed in Roeselare binnen. Boekhandelaar én literatuurliefhebber Johan heeft dan net de nieuwe oogst aan boeken op de toog gestapeld – om ze in het pc-systeem in te voeren – en kan ik, terwijl we over de oogst wat kritisch weerwerk bieden, een eerste selectie maken. Boeken die aan zo’n wekelijkse selectie ontsnappen, werken zich op de een of andere manier toch weer in mijn vizier. Boeken krijgen in die ‘onafhankelijke boekhandel’ een langer leven. Een beter leven ook, want ze worden met kennis en met genegenheid gekoesterd. 

EEN ZEGEN VOOR HET POLITIEAPPARAAT

Passa Porta, Brussel
De bladwijzers van die onafhankelijke boekhandel brengen mijn leven letterlijk in kaart: ze blijven in het oorspronkelijke boek en bieden mij en andere lezers van mijn boeken een vrij volledig beeld van de stadswandelingen en reizen van het voorbije jaar. En mochten De Vrouw of mijn kinderen mij op zo’n trip kwijt zijn, dan weten ze dat ze voor ze het politiekantoor moeten binnenlopen om me als vermist op te geven, best altijd eerst de lokale boekhandel binnenlopen. Tot op vandaag zijn ze bij zo’n tijdelijke vermissing nog nooit naar een politiekantoor moeten stappen. Ze zijn, die boekhandels, ook wat dat betreft, een zegen voor onze anders al overbezette politiemacht. 

DIALYSEPLEKKEN VOOR HOOFD EN HART


Theoria, Kortrijk
Het zijn, die onafhankelijke boekhandels, meer dan ooit ook ontmoetingsplaatsen. Met andere lezers, met auteurs ook. Anders onbereikbare buitenlandse schrijvers krijgen we te zien en te horen in de Passa Portaboekhandel in Brussel en elke keer verwijten wij het onszelf dat we nooit naar Brussel zijn komen wonen, alleen al daarvoor.
Maar in Kortrijk, in Gent, in Roeselare en zelfs in Mechelen fleurden ontmoetingen met auteurs onze avonden op. Noem ze gerust tempels van wijsheid, dialyseplekken - niet voor de nieren, maar voor hoofd en hart - , onze voederplank voor winter en zomer... we willen ze niet missen, die onafhankelijke boekhandels.

Populaire posts van deze blog

GEZIEN. Over de tento Winkels van weleer in Winkel en over hoe ons geheugen als een fout afgestelde zeef werkt...

Het waren er geen tien, maar misschien wel twintig. Of meer. Zoveel winkels in ons dorp waar we ooit zo niet dagelijks dan toch meer dan geregeld langs liepen en waar we tot op vandaag niet of nooit meer aan denken. Ons geheugen werkt als een slecht afgestelde zeef, denk je dan. Zodra iets uit het straatbeeld verdwijnt, lijkt het haast vanzelf ook plaats te maken in ons hoofd.  En het verraderlijke hiervan is dat het vergeten geen leegte achterlaat: we weten doorgaans niet wat we vergeten zijn.

EXPO En toch zijn we de beelden, de herinneringen niet kwijt. Dat is dan weer het bijzondere van dat soort vergeten. We hoeven slechts een trigger, een aanleiding, een aanknooppunt, een uitspraak, een beeld en geleidelijk gaat ergens in ons hoofd een archiefschuif open en komen mensen, stemmen, huizen, gesprekken weer naar boven.
Het is wat we meemaakten op de expo van de Winkelse heemkundige kring van het weekend in De Link. Alle winkels die Winkel ooit rijk was, waren er te zien. In de meeste…

GEVIERD. 30/60: Zoon-vader-jubilieum of de verjaardag zoals we die maar een keer zullen meemaken...

GEWENST. Moeder, gun ons toch maar die Moederdag...

GETWIJFELD. Wie wijkt uit op smalle omleidingsweg en naar wie zwaaien we een dankjewel?

Zullen we groeten? Hand even los van het stuur en omhoog? Ik twijfel. Effen wachten. Gaat hij opzij? Of kies ik de berm? We stellen het beiden een fractie van een minuut, neen, van een seconde uit. Ik ga opzij. Er is wat ruimte in de berm. Hij houdt niet in, passeert rakelings. Het is een zij. Ze kijkt recht voor zich uit. Geen hoofdknikje. Geen hand. Geen groet. Ik vloek binnensmonds. Is er echt geen etiquette meer, hoor ik me hardop vragen. Niemand antwoordt. Er is ook niemand. Het smalle asfaltje ligt vrij voor me.

OMGELEID
Werken aan een uitvalsweg in het dorp. Voor maanden. We worden via smalle, landelijke asfaltweggetjes omgeleid. Op een er van is er doorgaand verkeer langs beide kanten en dat maakt dat het 'schranken' van wagens wel eens rakelings gebeurt. Soms wachten we bij een uitsprongetje tot de tegenligger voorbij is gereden. Vaak volgt een groet. Hand in de lucht. Hoofdknikje. Een bescheiden, gemeend dankjewel. Van mannen op leeftijd, van jonge braniekoppen, van…

GEFEEST. Zestig, zeggen ze, dat is het nieuwe vijftig, maar met wat ongemak...

Dat we ons in goed gezelschap bevinden, zeggen ze. En ze noemen ze op.  Schoon gezelschap ook, denk ik. Ze zeggen zoveel, vandaag, over zestig.
Ze zeggen dat zestig het nieuwe vijftig is. Maar met wat ongemakken. Lichte ongemakken, voegen ze eraan toe, omdat ze vriendelijk willen zijn en op vandaag helemaal niet onheilspellend willen klinken. Ik geloof hen. En dat ongemak nemen we erbij. Het hoort bij het leven, denk ik. Een leven zonder ongemak is een vlak leven.
KERMIS Ze zeggen dat als het leven een kermis is, dat je er als zestiger nog altijd graag bij bent. Ge zult staan kijken, zeggen ze, en genieten. Meer dan voorheen. Omdat ge niet per se nog op die boksauto's wilt. Dat is het verschil met vijftig, zeggen ze. Dan wou je er nog op, hoe potsierlijk dat ook was, toen. Nu weet ge beter.
Maar het leven is helemaal geen kermis, denk ik, maar ik zwijg. Vandaag luister ik. Naar wat ze zeggen en ze zeggen veel. Over zestig bijvoorbeeld, zwijgen ze niet.
DRIJFZAND En, zeggen ze, ge m…

GEHOORD. Als de nachten weer spreken. Voor het eerst slapen met open vensters...

Nachten zwijgen zelden. Dat waren we vergeten. Maar zodra we met open vensters slapen en we niet langer doof op onze slaap wachten, spreekt de nacht weer. In een andere taal dan die van de dag. Niet alles van wat de nacht kwijt wil, begrijp ik.Veel van de nachtgeluiden is vaag en onbestemd, de nacht spreekt beneveld, in raadsels. en slechts een enkele keer duidelijker en nadrukkelijker dan de dag. op zo'n moment voelen we ons gelijk een helderhorende blinde.

HAANTJESGEDRAG Vannacht, in het holst van de nacht, was er een verre haan die dacht dat hij het licht had gezien. Een nog verdere haan kraaide hem na, maar had al na een keer of twee door dat het hopeloos te vroeg was voor zo'n haantjesgedrag. Waarop de eerste haan het ook voor bekeken hield. Een les in haantjesgedrag om mee te nemen naar de dag: hanen blijven alleen kraaien als ze worden nagekraaid.

VELDFABRIEKDe wind waait uit het westen en voert een constant gegons van tractoren aan. Het is een log, zwaar gegons, vermoed…

GEHOORD. De weiden staan 'vei'. Zonde dat alleen West-Vlamingen het woord 'vei' kennen...

Er zijn zo van die woorden die perfect samenvallen met wat ze willen zeggen. Vei is er zo eentje. Vei? Ja, vei. Wie niet vertrouwd is met het West-Vlaams fronst de wenkbrauwen. Vei? Veie weide, bedoel je Veeweyde? tipt Google. De zoekmachine vindt gelukkig niet alles.

VETTE, VEIE SCHELLEN
Eind april, begin mei staat het gras in de weiden lang, het oogt vettig, mals, dik en sappig; de weidegrond laat zien hoe vruchtbaar hij is. Bij al dat jong, golvend groen - 't zijn weiden als wiegende zeeën, dichtte de voor zijn overige versregels onbekende Willem Gijssels ooit maar intussen zijn de zeeën ingedamd tot povere vijvertjes  - past geen beter woord dan dat West-Vlaamse vei. Of denk aan de donker glanzende dikke 'schellen aarde' die een ploeg uit diepe voren laat kantelen in de vettige polderakkers: het zijn veie schellen. 'Vei' staat voor bijzonder vruchtbaar. de grond is 'vei'.

ASIELPLEK Dat enkel nog een stuk of wat oudere West-Vlamingen het woord kennen, dat …

GEZIEN. Volstrekt geluidloos voltrekt zich een revolutie voor onze ogen en we merken ze nauwelijks op...

Ze knallen niet uit hun knoppen, ze ontvouwen zich, met tientallen, met honderden, ja zelfs met duizenden tegelijk, traag en volstrekt geluidloos en ze strekken zich meteen in hun vertrouwde vorm.
Licht en luchtig Ze kleuren fris -  er is geen groen zo fris als dat van het eerste blad in april. Ze glanzen vochtig, en laten zich totaal zen wiegen door een zuchtje wind, ze ademen doorzichtig, licht en luchtig, ze voelen als fluweel en boven, helemaal boven, strelen ze het blauw.
En dan, ineens, op een dag, vormen ze op bermen, in tuinen en parken, aan de rand van bossen schermen,  groene schermen, muren van groen, ze vullen de lege plekken tussen de takkenbossen, huizenhoog en meters ver. Ze herschilderen hele landschappen in een orgie van groen en tegelijk brengen ze luwte en lommer...
Landschapsrevolutie Er voltrekt zich een revolutie door het landschap, geluidloos en zonder slag of stoot. Geen woord erover, geen beeld ervan in de journaals. Maar het gebeurt hier en nu. En straks horen…

GEDACHT. Vlas en Open Monumentendag: vasthouden wat verdwenen is

Er was veel meer volk op afgekomen dan gedacht. Maar ze hadden er wel op gehoopt, de Verenigde Roters. Ze bestaan nog, de vlassers, al zijn ze al bijna een halve eeuw ex-vlassers. Maar ze hangen eraan vast, aan het vlas van weleer.
Open Monumentendag. Op de grens van Winkel met Izegem gooit één van de laatste vlassers van de streek zijn roterij open, die al bijna een kwarteeuw op slot zat. En in één van de oudste cafés van het dorp vertellen twee generaties vlashandelaars over hoe modern het vlas ineens wel is. Dat er zelfs vlasvezels in de portieren van de nieuwe Mercedessen steken. Hip en duur dus, dat vlas.

Wiegende zeeën
En mooi. Op het veld. Sinds enkele jaren wordt er hier weer wat vlas geteeld. Het mooist is de vlaschaard als hij in bloei staat. 'Weiden als wiegende zeeën', dacht ik - het vers komt uit een lied van Veremans - toen ik zo'n vlaschaard voor het eerst in bloei zag. Enkele weken later lagen de stengels te rotten op het veld. Veldroten, noemen de vlasser…

VERBAASD. En ineens is 'Kaat' uit Thuis een journaalitem...

Eén van de avondjournaals op Eén van de week sloot met een item over de naamsverandering van Franky uit de soap Thuis. Hij werd een zij en heet voortaan Kaat. De Thuis-volgers wisten dat al - nieuws was het dus niet meer - en voor wie Thuis niet volgt, is het bericht totaal zinloos. Wat doet zo'n item dan in het journaal, vroegen wij ons af. We blijven het antwoord schuldig

AUTOPROMOTIE
Tenzij het bericht bedoeld was als autopromotie voor de zender en zijn producties. Maar verwachten wij dat van een journaal op Eén? Wij in geen geval.
Natuurlijk, elke vorm van fictie heeft zijn eigen werkelijkheid en dat de werkelijkheid ook altijd wel een portie fictie meedraagt, tot daar aan toe. We stellen alleen maar vast dat in onze samenleving werkelijkheid en fictie almaar meer mengvormen worden en daarmee maken wij het onszelf en onze samenleving alleen maar nodeloos complexer.