Doorgaan naar hoofdcontent

GEHOORD. 'Stijn Streuvels is weer hip' is overdreven, maar er verschijnen weer boeken van en over hem

Een mooie, overzichtelijke én op een zonnige avond zelfs bijzonder warme bibliotheek, hebben ze daar in Zonnebeke. Maar het is er wel een waar het werk van Streuvels niet meteen in de publieke zaal beschikbaar is. Dat gaf de schepen van cultuur onmiddellijk toe. Streuvels' werken worden in het archief bewaard. Daarin komt verandering. Het nieuwe boek - het eerste deel van de heruitgave van In Oorlogstijd - komt gegarandeerd op een bijzondere plek in De Letterschuur, de bib van Zonnebeke, zei de schepen.

HERUITGAVE
De schepen zei dat niet zomaar. Donderdagavond werd in de bibliotheek het eerste deel van de heruitgave van Streuvels' oorlogsdagboek In Oorlogstijd officieel voorgesteld. Samen met het 20ste jaarboek van het Stijn Streuvelsgenootschap.
Om maar meteen duidelijk te maken: Streuvels is niet hip. Dat weten we en de kans dat hij het nog wordt, is niet bijster groot. We kunnen daarover gaan jammeren en zeuren, maar veranderen zal dat niet.

EIGENZINNIG
Maar... Streuvels is niet verdwenen. Integendeel. Er veschijnen weer Streuvels' boeken. Uitgeverij Lannoo heeft dat goed gezien. De WO I-herdenkingsmachine draait op volle toeren, een nieuwe uitgave - met overigens niet eerder gepubliceerde dagboeknotities - van Streuvels' oorlogsdagboek kan en mag terecht scoren. Het boek is - in vergelijking met ander werk van Streuvels - vlot toegankelijk en geeft een eigenzinnig beeld over het leven onder de Duitse bezetting. Er is daarover weinig literair werk beschikbaar.
Hoewel we de oorpsronkelijke uitgave van Streuvels' oorlogsdagboek - in 1979 uitgegeven door Orion Brugge - al in huis hadden, zagen we toch uit naar de nieuwe uitgave en wilden we de presentatie niet missen. Terecht, zo blijkt achteraf. En dat heeft alles te maken met het referaat van Anne Provoost. Zij leidde de voorstelling van de heruitgave in, daar in Zonnebeke en ze deed dat opmerkelijk, origineel én beklijvend.

We vragen ons meer dan eens af hoe het komt dat wij een zwak hebben voor Streuvels. Dat is niet nieuw, we hebben dat altijd al gehad, zodra we, meer dan 40 jaar geleden, kennismaakten met zijn werk. Wat toen ook al niet meer vanzelfsprekend was. Vanwaar die belangstelling?

GOEROE
Het antwoord hebben we nooit gevonden.... tot Anne Provoost het ons gaf.
Ze noemde Streuvels de 'goeroe' van haar 'landbewerkende voorouders'. Hij gaf die norse, zwijgzame mensen woorden, een stem. werd door hen dan ook vaak geciteerd."Als het op rijm was, was het van Gezelle, was het niet op rijm, dan was het van Streuvels. Ook al was het dat niet...," legde Anne uit. Herkenbaar. Zo was het, ook bij ons.
"Een huis zonder land, is een huis zonder eten", zeiden onze voorouders, die geen boeren, maar 'kortwoonders' waren. Mensen met een huis met akkerland erbij, zodat ze niet alleen voor zichzelf maar ook een luttele hoeveelheid voor de markt groenten en fruit konden kweken. Dat landwerk, die 'noeste, nobele arbeid' fascineerde ons. Het was een 'terug naar de natuur', het pure leven onder de dwangmatigheid van natuurkrachten...
"Als de mannen thuiskwamen van hun werk, gooiden ze hun jassen op de haag, haalden hun spa uit het hok en gingen aan het delven..." vertelden onze grootouders.

ONGELIJKE VERDELING VAN WOORDEN
"We hebben het vaak over ongelijke verdeling van rijkdom. Er is ook een ongelijke verdeling van woorden. Al hebben we het daar minder vaak over," zei Anne Provoost. Wat geldt voor  de nors zwijgende vroeg 20ste eeuwse landknechten, geldt evenzeer voor de gesluierde Syrische vluchtende moeder, legde Anne Provoost in Zonnebeke uit.   "Empathie ontstaat pas met wie woorden heeft, of hij nu slachtoffer is of dader. Maar wie tot dat verwoorden niet in staat is, veroorzaakt in ons hoofd de comfortabele aanname dat hij tegen zijn lijden bestand is.”
De tussenkomst van Anne Provoost in Zonnebeke heeft ons laten zien en voelen hoe het werk van Streuvels overeind kan blijven en zeker nog een stek verdient in wat begin van de zomer wordt voorgesteld in Beauvoorde, de canon van de Nederlandse literatuur.

MOOI UITGEGEVEN
De heruitgave van In Oorlogstijd in 2 delen, waarvan het eerste deel nu (1914)  is verschenen, is mooi vormgegeven. De cover verwijst naar de oorspronkelijke Veen-uitgave. Prof. Marcel De Smedt leidt het eerste deel uitgebreid in, er is een fotokatern ingelast over de oorlog en over Streuvels tijdens WO I.  Een woordenlijst maakt de taal toegankelijker en er is ook een personenregister. Het tweede deel is, volgens uitgever Lannoo, beschikbaar in 2017 en zal niet eerder gepubliceerde dagboekfragmenten bevatten.


Populaire posts van deze blog

GESPANNEN. De langste dag: toch even gevreesd dat er geen einde aan kwam...

Het heeft niet veel gescheeld. Het zag er zelfs naar uit dat hetDat vandaag tot morgen liep. Zo lang duurde vandaag. Op zich niet vreemd, de kalender wist het op voorhand, het was de langste dag van het jaar. Maar het was wel de eerste keer dat er bijna geen einde aan kwam, toch niet vandaag. Zo lang als vandaag duurde de langste dag nooit eerder. Vermoeden wij. Waaraan dat ligt, zal onderwerp van onderzoek zijn, denken wij. Of we dat ook op rekening van de klimaatverandering kunnen plaatsen? Misschien wel. De tijden veranderen, dat weten we intussen, zo oud zijn we al, maar dat nu ook de tijd zelf op de loop is, dat zou wel eens een totaal nieuw gegeven kunnen zijn.
ging gebeuren.

Het was behoorlijk spannend dus. Je mag er niet aan denken wat de gevolgen hadden kunnen zijn als morgen te laat kwam omdat vandaag buiten alle proporties was blijven duren.Want dan zou gisteren op dit ogenblik voor een deel vandaag zijn geweest en waren wij door het verleden ingehaald. En daarop, zo leer…

VADERDAG. Voor de laatste keer doe ik voor hem wat hij jarenlang voor mij deed...

Ze ligt hier voor me, de vensterenveloppe van de Federale Overheidsdienst Financiën. Uitgerekend op Vaderdag. Zijn naam erop en het adres waar hij intussen al meer dan een jaar niet meer woont. Er lagen er omstreeks deze tijd jarenlang talloze van die enveloppes bij hem, bij ons, thuis op tafel. Van mensen, die net als ik, er weing of geen kennis van hadden wat waar precies moest worden ingevuld.

Voor en na de komma Hij kon dat natuurlijk wel en hij had er ook altijd zin in. In gecijfer, zelfs tot ver na de komma. Wij strandden doorgaans al ruim voor we nog maar een komma konden vermoeden. Dat aangifteformulier, dat van hem en moeder, dat van kennissen en vrienden, dat van familie, dat was haast een leven lang zijn zorg. Terwijl wij seizoensgebonden leefden, leefde hij op het ritme van de aanslagjaren. Met terugwerkende kracht, haast. Ook dus nu weer, met dat aangifteformulier dat een jaar na zijn overlijden arriveert.

Koud zweetEn nu, op Vaderdag, ligt die mosterdgele vensterenvelop…

VASTGESTELD. Over het succes van 'Ge zit nen echten Winkelnaore...'

Bijna, bijna  één op de vijf Winkelnaren - 506 daarnet om precies te zijn - is lid van de openbare Facebookgroep 'Ge zit nen echte Winkelnoare...' Dat is al geen klein groepje meer. Dat is - om het in termen van vijftig jaar geleden te hebben - meer dan een kerk vol.
De een na de ander - en we doen duchtig mee - halen herinneringen op om te staven dat we echte Winkelnaren zijn.  Ook voor andere gemeenten loopt het behoorlijk storm. De Roeselaarse groep haalt al meer dan 3.300 leden, bij voorbeeld.

Waar komt succes vandaan?

Van waar dat succes? Zou het kunnen dat het hieraan ligt: dat de inwoners van dorpen en steden als herkenbare groep meer verleden dan toekomst heeft?
Of komt  het omdat je in zo'n openbare groep nog eens dorps- of stadsgenoten ziet verschijnen, die je anders nog maar zelden tegenkomt?
Of gaat het om een unieke manier om herinneringen op te halen en om op die manier ons eigen geheugen weer op te frissen?

Thuiskomen

Het is in elk geval, wat ons betreft, een …

VERBIJSTERD. De wereld van de ondercategorieën of de verbazingwekkende eenvoud van Willy Naessens' wereldbeeld

Meedelen, daar had hij het niet moeilijk mee, zei hij donderdagavond in Reyers laat. Oost-Vlaams entrepreneur Willy Naessens, klein én met schulden begonnen, betaalt met plezier belastingen. "Als we belastingen betalen is het omdat we winst hebben gemaakt en als wij het goed hebben, mogen anderen het ook goed hebben. Alleen... ik heb het lastig met de ondercategorie", zei hij er in een gesprek met onder anderen professor De Grauwe, John Crombez en Björn Rzoska.
Ondercategorie? Ja, de ondercategorie. En wat of wie is dat? "De mensen die hun dopgeld op café zitten te verdrinken..." aldus Willy Naessens.

Klassesysteem
Kan het eenvoudiger? Een wereld in categorieën: een ondercategorie en een bovencategorie. Niet langer het klassesysteem, want daar zit je doorgaans met een lastige middenklasse. Nee, een boven- en een ondercategorie. Keep it simple! Waar kennen we dat van?
Anderzijds, het blijft verbazingwekkend hoe mensen als een Willy Naessens een ingenieus en tot op…

HERINNERD. NRC plaatst Thomas Blondeau in galerij van de 13 bijzondere mensen van wie afscheid werd genomen

Op haar Facebook-pagina brengt NRC een eerbetoon aan  13 bijzondere mensen van wie we noodgedwongen afscheid moesten nemen in 2013. Thomas Blondeau is één van die dertien. Hij prijkt er naast onder anderen Nelson Mandela, Lou Reed, Prins Friso,  Gerrit Krol, Margaret Thatcher en  Hugo Chávez. Met een citaat van Thomas Blondeau als kop van het eerbetoonstuk: “Ik wil best groots en meeslepend leven maar meestal heeft mijn trein gewoon vertraging.”
Hij overleed geheel onverwachts, door een hartslagaderbreuk. In een interview in nrc.next van het weekend ervoor stond nog beschreven hoe goed het met Thomas Blondeau ging: hij had, na een lange worsteling met liefdesverdriet, net een nieuwe vriendin. En zijn derde boek, pas verschenen, kreeg goede recensies. Collega’s en lezers en vrienden waren het erover eens. Met de dood van Blondeau ging een van de meest talentvolle en beloftevolle schrijvers van Nederland verloren.


Zijn gave om het bijzondere aan het alledaagse te verwoorden, met de no…

VERWONDERD. Geldt dat ook voor ons: ons geboortejaar als kwaliteitslabel?

De wafels steken al langer in de automaat, maar het was me pas vanmorgen opgevallen. Op de plastic verpakking  onder de merknaam vermeldt de wafelbakkerij een jaartal. "since 1963" staat er gedrukt. Kijk eens aan, dacht ik, dat bedrijf is jonger dan ik en voert zijn leeftijd aan als kwaliteitslabel. Want wat zou die wafelbakkerij met dat 'since 1963' anders willen zeggen? Wil zij ons wijzen op traditie? Op vasthoudendheid? Degelijkheid? "Het begon met één wafel en zie, 54 jaar later, bakken we ze nog altijd alsof het onze eerste wafels waren?" Wanneer zou Steg-Jola beslist hebben om zijn startjaar als label mee te geven? In 2013 naar aanleiding van zijn 50ste verjaardag?
We hebben er het gissen naar.


LEEFTIJD OF OUDERDOM En toen vroeg ik me af of het vermelden van zo'n jaartal hetzelfde effect heeft bij mensen. Kunnen wij ons geboortejaar inmiddels aanvoeren als kwaliteitslabel?
Sinds we de vijftig voorbij zijn, houden we ons in gezelschap gedeisd als h…

ERVAREN. We bezochten Leiden, lazen Christiaan Weijts en ineens verscheen Thomas Blondeau...

Leiden. We zouden bij onze terugkeer van Leeuwarden niet voorbij Leiden rijden. In de lokale boekhandels - en uitsluitend daar - verkopen ze immers de boekjes uit de Leidse Literaire Reeks. Eerder al opgezocht via de websites van de boekhandels, maar daar troffen we er maar één, soms twee werkjes uit de reeks van vier. Het meest recente boekje in de reeks is van Franca Treur.
Een ommetje voor Ilja L. Pfeijffer, Christiaan Weijts, Nico Dijkshoorn en Franca Treur: het is wel het minste wat we kunnen doen als we al helemaal naar het noorden van Nederland hebben gereisd. Bovendien wilden we het  beeld dat we van Leiden hebben uit de boeken van vooral Pfeijffer toetsen met de werkelijkheid.
Dat we er uitgerekend ook met wijlen Thomas Blondeau zouden worden geconfronteerd, daar hadden we niet op gerekend. Tot we 'Een verplaatsbaar feest' van Christiaan Weijts lazen, het derde boekje in de Leidse literaire reeks van (voorlopig) vier.


"VRIENDELIJK EN VILEIN" Ineens stond hi…

RIP. Ward Ruyslinck opende voor ons de poort naar de 'echte boeken'

Ward Ruyslinck is op 85-jarige leeftijd overleden. Een kolomberichtje in De Morgen, een driekwart pagina in De Standaard en een bericht op radio in het ochtendnieuws. De auteur leed al een tijd aan Alzheimer. Hij verbleef al een hele tijd in een rusthuis.
We waren intussen aardig bezig met hem te vergeten, denken wij.
De jonge generatie zal hem niet vergeten, ze hebben hem, vermoeden wij, nooit gekend. En vermoedelijk ook zijn boeken niet.
 Of dat jammer is, durven wij betwijfelen. Vlaanderen heeft voldoende hedendaagse auteurs aan wiens boeken de luttele leesminuten van de gemiddelde jonge Vlaming beter kunnen besteed worden.

 Volwassenafdeling

Voor ons was Ward Ruyslinck indertijd nochtans belangrijk. Hij bracht ons naar de 'grote', de 'echte' boeken. Hij was de eerste auteur uit de afdeling volwassenen van de Winkelse bibliotheek die wij lazen. 'Wierook en Tranen' was het eerste. En toen we het hadden gelezen, voelden we ons gelukkig dat we voortaan de Cor Ri…

GEDACHT. Pleidooi voor de herwaardering van de grijze stofjas...

Het wordt de hoogste tijd, vonden wij, voor de herwaardering van de grijze stofjas. Wat zegt u? Dat u zich niet kunt herinneren waar en wanneer u voor het laatst een stofjas zag? Dat willen we best aannemen. Wij moeten voor een laatste beeld ervan ook al heel diep terug, ergens in de achterkamers van ons geheugen.

EEN KEUKENRELIEK We dachten eraan toen we voor de zoveelste keer een smeulend kruimeltje tabak op ons overhemd lieten  reuzelen. Een gat in het hemd is dan niet meer te mijden. De voorbije drie weken hebben we zo vier overhemden naar de verdoemenis geholpen. Stoppen met roken is één optie, maar er is een andere: we halen de stofjas van onder het stof. Onze overhemden houden we probleemloos een dag lang netjes en gaten in een stofjas branden, dààr is meer voor nodig dan een kruimeltje tabak.

Nu weten we wel uit de geschiedenislessen dat ideeën sneller bedacht dan gerealiseerd worden. Zoek maar eens een stofjas. Niet meer te vinden. Wanneer is ie eigenlijk uit het zicht verdwen…

TERUGGEBLIKT. In Memoriam. Etienne Vanherck: rebelse priester, begeesterende proost

Vanavond vernemen wij via onze nieuwswebsite kw.be het overlijden van Etienne Vanherck. Hij overleed aan de gevolgen van een slepende ziekte. Hij werd amper 69 jaar.
Het bericht catapulteert ons meteen terug naar de jaren zeventig, naar het Izegemse Sint-Jozefscollege waar hij als studiemeester van de hoogste jaren aan de slag was.

TARZAN
Tarzan werd hij genoemd. Waar de bijnaam Tarzan precies vandaan kwam? Hij zal het ongetwijfeld geweten hebben en het met veel gebaren en 'in vet' verteld hebben, maar wij weten het niet meer. Zijn imposante verschijning? Wellicht. Zijn stem? Allicht. Hij had een stem als een klok, met een rollende r, hij had - tegen wil en dank - gezag, maar deed daar zelden een beroep op.

ROKEN
Hij werd in 1972 tot priester gewijd en was dus een vrij jonge priester op het college. Maar hij was vooral een rebelse priester. Geen roomse boord, geen zwart kostuumpak, wel nog een stofjas... Hij was ook proost van de KSA in ons dorp en toen we KSA-leider werden, ko…