Doorgaan naar hoofdcontent

GEHOORD. 'Stijn Streuvels is weer hip' is overdreven, maar er verschijnen weer boeken van en over hem

Een mooie, overzichtelijke én op een zonnige avond zelfs bijzonder warme bibliotheek, hebben ze daar in Zonnebeke. Maar het is er wel een waar het werk van Streuvels niet meteen in de publieke zaal beschikbaar is. Dat gaf de schepen van cultuur onmiddellijk toe. Streuvels' werken worden in het archief bewaard. Daarin komt verandering. Het nieuwe boek - het eerste deel van de heruitgave van In Oorlogstijd - komt gegarandeerd op een bijzondere plek in De Letterschuur, de bib van Zonnebeke, zei de schepen.

HERUITGAVE
De schepen zei dat niet zomaar. Donderdagavond werd in de bibliotheek het eerste deel van de heruitgave van Streuvels' oorlogsdagboek In Oorlogstijd officieel voorgesteld. Samen met het 20ste jaarboek van het Stijn Streuvelsgenootschap.
Om maar meteen duidelijk te maken: Streuvels is niet hip. Dat weten we en de kans dat hij het nog wordt, is niet bijster groot. We kunnen daarover gaan jammeren en zeuren, maar veranderen zal dat niet.

EIGENZINNIG
Maar... Streuvels is niet verdwenen. Integendeel. Er veschijnen weer Streuvels' boeken. Uitgeverij Lannoo heeft dat goed gezien. De WO I-herdenkingsmachine draait op volle toeren, een nieuwe uitgave - met overigens niet eerder gepubliceerde dagboeknotities - van Streuvels' oorlogsdagboek kan en mag terecht scoren. Het boek is - in vergelijking met ander werk van Streuvels - vlot toegankelijk en geeft een eigenzinnig beeld over het leven onder de Duitse bezetting. Er is daarover weinig literair werk beschikbaar.
Hoewel we de oorpsronkelijke uitgave van Streuvels' oorlogsdagboek - in 1979 uitgegeven door Orion Brugge - al in huis hadden, zagen we toch uit naar de nieuwe uitgave en wilden we de presentatie niet missen. Terecht, zo blijkt achteraf. En dat heeft alles te maken met het referaat van Anne Provoost. Zij leidde de voorstelling van de heruitgave in, daar in Zonnebeke en ze deed dat opmerkelijk, origineel én beklijvend.

We vragen ons meer dan eens af hoe het komt dat wij een zwak hebben voor Streuvels. Dat is niet nieuw, we hebben dat altijd al gehad, zodra we, meer dan 40 jaar geleden, kennismaakten met zijn werk. Wat toen ook al niet meer vanzelfsprekend was. Vanwaar die belangstelling?

GOEROE
Het antwoord hebben we nooit gevonden.... tot Anne Provoost het ons gaf.
Ze noemde Streuvels de 'goeroe' van haar 'landbewerkende voorouders'. Hij gaf die norse, zwijgzame mensen woorden, een stem. werd door hen dan ook vaak geciteerd."Als het op rijm was, was het van Gezelle, was het niet op rijm, dan was het van Streuvels. Ook al was het dat niet...," legde Anne uit. Herkenbaar. Zo was het, ook bij ons.
"Een huis zonder land, is een huis zonder eten", zeiden onze voorouders, die geen boeren, maar 'kortwoonders' waren. Mensen met een huis met akkerland erbij, zodat ze niet alleen voor zichzelf maar ook een luttele hoeveelheid voor de markt groenten en fruit konden kweken. Dat landwerk, die 'noeste, nobele arbeid' fascineerde ons. Het was een 'terug naar de natuur', het pure leven onder de dwangmatigheid van natuurkrachten...
"Als de mannen thuiskwamen van hun werk, gooiden ze hun jassen op de haag, haalden hun spa uit het hok en gingen aan het delven..." vertelden onze grootouders.

ONGELIJKE VERDELING VAN WOORDEN
"We hebben het vaak over ongelijke verdeling van rijkdom. Er is ook een ongelijke verdeling van woorden. Al hebben we het daar minder vaak over," zei Anne Provoost. Wat geldt voor  de nors zwijgende vroeg 20ste eeuwse landknechten, geldt evenzeer voor de gesluierde Syrische vluchtende moeder, legde Anne Provoost in Zonnebeke uit.   "Empathie ontstaat pas met wie woorden heeft, of hij nu slachtoffer is of dader. Maar wie tot dat verwoorden niet in staat is, veroorzaakt in ons hoofd de comfortabele aanname dat hij tegen zijn lijden bestand is.”
De tussenkomst van Anne Provoost in Zonnebeke heeft ons laten zien en voelen hoe het werk van Streuvels overeind kan blijven en zeker nog een stek verdient in wat begin van de zomer wordt voorgesteld in Beauvoorde, de canon van de Nederlandse literatuur.

MOOI UITGEGEVEN
De heruitgave van In Oorlogstijd in 2 delen, waarvan het eerste deel nu (1914)  is verschenen, is mooi vormgegeven. De cover verwijst naar de oorspronkelijke Veen-uitgave. Prof. Marcel De Smedt leidt het eerste deel uitgebreid in, er is een fotokatern ingelast over de oorlog en over Streuvels tijdens WO I.  Een woordenlijst maakt de taal toegankelijker en er is ook een personenregister. Het tweede deel is, volgens uitgever Lannoo, beschikbaar in 2017 en zal niet eerder gepubliceerde dagboekfragmenten bevatten.


Populaire posts van deze blog

GEBOREN. Als onze dochter moeder wordt... welkom, kleine Georges!

IN MEMORIAM. Moeder, je leven was een milde mozaïek van het kleine, goede gebaar

VADERDAG. Voor de laatste keer doe ik voor hem wat hij jarenlang voor mij deed...

Ze ligt hier voor me, de vensterenveloppe van de Federale Overheidsdienst Financiën. Uitgerekend op Vaderdag. Zijn naam erop en het adres waar hij intussen al meer dan een jaar niet meer woont. Er lagen er omstreeks deze tijd jarenlang talloze van die enveloppes bij hem, bij ons, thuis op tafel. Van mensen, die net als ik, er weing of geen kennis van hadden wat waar precies moest worden ingevuld.

Voor en na de komma Hij kon dat natuurlijk wel en hij had er ook altijd zin in. In gecijfer, zelfs tot ver na de komma. Wij strandden doorgaans al ruim voor we nog maar een komma konden vermoeden. Dat aangifteformulier, dat van hem en moeder, dat van kennissen en vrienden, dat van familie, dat was haast een leven lang zijn zorg. Terwijl wij seizoensgebonden leefden, leefde hij op het ritme van de aanslagjaren. Met terugwerkende kracht, haast. Ook dus nu weer, met dat aangifteformulier dat een jaar na zijn overlijden arriveert.

Koud zweetEn nu, op Vaderdag, ligt die mosterdgele vensterenvelop…

HERINNERD. In Memoriam. Gabriël Gheysen, meester én een maestro con brio

Terpsichore. Daar moeten wij aan denken als we het overlijden vernemen van Meester Gabriël. De herinnering voert ons terug naar de Kortrijkse stadsschouwburg. Een zondagmiddag. Terpsichore is het keuzewerk waarmee de harmonie De Kunstvrienden op het provinciaal concours haar plaats in de hoogste afdeling verdedigt. Een werk van de onlangs overleden André Waignein.

BEMOEDIGENDE BLIK
De klarinetten zetten het stuk bijna - bijna - geluidloos in. De zenuwen zijn zo gespannen dat we ze van mekaar in de klank van onze klarinet horen. Onze dirigent Meester Gabriël voelt als geen ander de spanning, hij is een en al concentratie, maar  hij weet dat die 2de en 3de klarinetten niet al te zelfzeker en klankvast zullen beginnen.  Hij kent zijn pappenheimers. Een lichte bemoedigende blik volstaat, en hoor,  het lukt, we zijn vertrokken...


PASSIE, JA. MAAR BEHEERST
Geen show, geen wilde von Karajan-gestes, geen tirades, geen glamour. Daar paste hij met een zekere cool voor. Geduld, concentratie, gedr…

BEGREPEN. Gennez' voorstel voor schooldag van 8 tot 18 is minder waanzinnig dan het lijkt...

Er wordt nogal te keer gegaan tegen het voorstel van Caroline Gennez (SP.a) over die schooldag van 8 tot 18 uur. Ook mevrouw Van Hecke van het vrij onderwijs vindt het - zo lees ik in de kranten - maar niks. En dat verbaast me niet weinig.
Want uitgerekend dat vrije net was indertijd toch dé kampioen om kinderen en jongeren 'godganse' dagen binnen de schoolmuren vast te houden, neen?
Als wij eventjes uit ons vat nostalgie tappen, dan herinneren wij ons dat wij op het college 's ochtends om 8 uur werden verwacht en dat wij de poorten van datzelfde college 's avonds om precies 19 uur weer zagen openzwaaien om ons naar huis te laten fietsen. Van 8 tot 19 uur was dat dus.

Studie, studie, studie en studie

Lange dagen waren het. 's Winters vertrokken we in de duisternis, 's avonds keerden we in het donker huiswaarts. We waren minstens 12 uur van huis. Van halfacht, ten laatste tot half acht, ten vroegste.
Waarvoor we al die tijd van doen hadden? Studie. Er was studie v…

GEHOORD. Beeldend dialect: een huis gelijk een 'kwakkelmute'

We wisten niet eens meer dat het bestond, of beter, dat het had bestaan. Een kwartelkooi. In 't West-Vlaams ook wel eens kortweg 'kwakkelmute' genoemd. Wie denkt nu nog aan kwartels? Aan kwakkels worden we geregeld herinnerd, maar aan de volgens Van Dale 'verouderde en gewestelijke' variant kwakkel voor kwartel veel minder.

Kwartels
Maar vandaag doorkruist het woord ineens een gesprek. "De kwakkelmute is verkocht', zei iemand me vanochtend. 'De wat is verkocht?' De kwakkelmute, het huis ginds...'
Bedoeld was een villa in de buurt, daterend uit, naar we schatten, de jaren zestig. Met een rond torentje in de voorgevel.

Sympathie Leek dat nu op een kwartelkooi? Eigenlijk wel. We hebben het moeten opzoeken, want zo'n kwartelkooi zat heel ver aan de achterkant van ons geheugen. De vergelijking tussen de kooi en het huis hadden wij nog niet eerder gehoord. Waar de naam voor dat huis vandaan komt, wist men ons niet te vertellen. 'Wij noemden dat…

GESPANNEN. De langste dag: toch even gevreesd dat er geen einde aan kwam...

Het heeft niet veel gescheeld. Het zag er zelfs naar uit dat hetDat vandaag tot morgen liep. Zo lang duurde vandaag. Op zich niet vreemd, de kalender wist het op voorhand, het was de langste dag van het jaar. Maar het was wel de eerste keer dat er bijna geen einde aan kwam, toch niet vandaag. Zo lang als vandaag duurde de langste dag nooit eerder. Vermoeden wij. Waaraan dat ligt, zal onderwerp van onderzoek zijn, denken wij. Of we dat ook op rekening van de klimaatverandering kunnen plaatsen? Misschien wel. De tijden veranderen, dat weten we intussen, zo oud zijn we al, maar dat nu ook de tijd zelf op de loop is, dat zou wel eens een totaal nieuw gegeven kunnen zijn.
ging gebeuren.

Het was behoorlijk spannend dus. Je mag er niet aan denken wat de gevolgen hadden kunnen zijn als morgen te laat kwam omdat vandaag buiten alle proporties was blijven duren.Want dan zou gisteren op dit ogenblik voor een deel vandaag zijn geweest en waren wij door het verleden ingehaald. En daarop, zo leer…

In memoriam Godfried, een man met passie én overtuiging

We hadden in die dagen een bandopnemer thuis. Hij stond in het bureau van mijn vader. Boven de lade met banden waarop gecopieerde schlagers stonden, Duitse blaasmuziek en James Last-achtige melodieën. Een platendraaier kenden we, maar dan vooral van 'zien', elders, bij vrienden. Of bij Godfried. Die beschikte niet alleen over een platendraaier, maar ook over een versterker en een stel boxen die ervoor zorgden dat je je in een concertzaal waande als hij bij hem thuis een plaat draaide. Een orkestbewerking van Mussorgski's Schilderijententoonstelling kon hij doorheen het hele huis laten daveren. En bij het draaien van Webers klarinetconcerto hoorde je zo de sleutels van de klarinet bewegen. Alsof je naast de solist stond.
Open geest Het huis van Gdofried leende zich daar ook toe: het was een van die jaren eind-jaren-zestig villa's - alles gelijkvloers - met grote open ruimtes, waarin je je vrij kon bewegen, niet gehinderd door deuren. Met ramen die je een breed en open bee…

GETWIJFELD. Tegen beter weten in: er stak avontuur in die lintbebouwing

Er is heel veel tegen. Daarover zijn we het eens. Ze is van alle te. Te duur, te gevaarlijk, te lelijk, te ruimteverslindend... Over die lintbebouwing in onze dorpen en randsteden valt weinig positiefs te vertellen. Dat heeft onze Vlaamse Bouwmeester goed gezien. En toch, toch lag ze ons na aan het hart, die lintbebouwing. Nog altijd eigenlijk. Tegen beter wet
en in.

GRASLINT
"Een huis zonder land is een huis zonder eten." We horen het onze grootoom nog zeggen. Kan bijna niet anders, hij zei het haast elke dag. De oorlog, weet u wel. En daarna. "We kwamen bij valavond thuis van het werk, gooiden onze jas op de haag, namen de spade en  legden de akker in winterbedden...En 's zomers was het vroeg dag, we moesten met de oogst naar de vroegmarkt..."
De winters zijn intussen lang geen winters meer en nog maar weinigen onder ons zullen als ze het over winterbedden hebben hun akkers bedoelen. Grasland werden ze, die akkers. De een na de ander. Achter het straatlint tek…

TERUGGEBLIKT. In Memoriam. Etienne Vanherck: rebelse priester, begeesterende proost

Vanavond vernemen wij via onze nieuwswebsite kw.be het overlijden van Etienne Vanherck. Hij overleed aan de gevolgen van een slepende ziekte. Hij werd amper 69 jaar.
Het bericht catapulteert ons meteen terug naar de jaren zeventig, naar het Izegemse Sint-Jozefscollege waar hij als studiemeester van de hoogste jaren aan de slag was.

TARZAN
Tarzan werd hij genoemd. Waar de bijnaam Tarzan precies vandaan kwam? Hij zal het ongetwijfeld geweten hebben en het met veel gebaren en 'in vet' verteld hebben, maar wij weten het niet meer. Zijn imposante verschijning? Wellicht. Zijn stem? Allicht. Hij had een stem als een klok, met een rollende r, hij had - tegen wil en dank - gezag, maar deed daar zelden een beroep op.

ROKEN
Hij werd in 1972 tot priester gewijd en was dus een vrij jonge priester op het college. Maar hij was vooral een rebelse priester. Geen roomse boord, geen zwart kostuumpak, wel nog een stofjas... Hij was ook proost van de KSA in ons dorp en toen we KSA-leider werden, ko…