Doorgaan naar hoofdcontent

TERUGGEDACHT. Het tabaksveld voerde ons terug naar een stukje kinderarbeid waaraan we geen trauma's overhielden


Ja, wij zijn, in een ver verleden, ooit 'uitgeleverd' voor kinderarbeid. Niet door onze ouders, maar door onszelf dan nog wel. We moesten eraan denken toen we van de week op een avond,  na een bezoek aan ons moeder in het rust- en verzorgingstehuis, voorbij een tabaksveld reden. Dat vonden we vrij uitzonderlijk. Tabak zien we alleen nog bij onszelf en bij andere paria's, een tabaksveld, hier in de streek, dàt was nog uitzonderlijker. We vermoeden zelfs dat onze kinderen de tabaksplant niet eens meer kennen. Begrijpelijk, wat behalve maïs, aardappelen, bieten en een zuinig bemeten korenveld, telt ons landschap hoogstens nog wat prei- en spruitenakkers.
Een deel van het tabaksveld was leeggeplukt. De kale stengels gaven de akker een zwaar gehavend uitzicht, alsof er een storm was voorbij geraasd. Maar ernaast staan nog rijen en rijen tabaksplanten met hun typisch zwaar neerhangende bladeren.


TABAK NAAIEN

Het schoot ons te binnen, terwijl we het veld overschouwden, dat onze ouders meer dan eens op een van die zomeravonden dat ze met de buurt buiten zaten, verhalen opdisten die zich op het tabaksveld afspeelden. Dat was toen ze als prille tieners gingen 'tabak naaien' bij een boer in de buurt: de bladeren werden geplukt en op een naald met er achteraan een stevig touw gespiesd. Hoe sneller ze werkten, hoe meer er te verdienen viel.
Dat leek ons wel iets, zo'n veldwerk. Alleen, er viel geen tabak meer te plukken. Maar we hadden een alternatief: bonen plukken. Een aantal boeren had grote partijen korte prinsesseboontjes en daar trokken tijdens de vakantie hele horden op af om ze tegen betaling leeg te plukken. Moeilijk leek het niet - wie kan nu geen boontjes plukken - en er viel op zo'n akker ook wel iets te beleven, dachten we.
En dus waagden we het erop. We waren een jaar of tien, vermoeden wij. En het vooruitzicht om met veldwerk wat zakgeld te verdienen, maakte het nog aantrekkelijker. Ook al hadden we voor dat zakgeld niet eens een bestemming voor ogen. 


BOONTJES TREKKEN

Van de eerste stappen op het bonenveld was het ons al duidelijk dat er soorten plukkers waren. Er waren hele gezinnen die onder aanvoer van de pater familias tegen een hels tempo plukten. De jutezakken die ze vulden, konden zij stapelen. Tegen de middag hadden ze zo al een indrukwekkend veelvoud van wat wij hadden bijeen getrokken. Zij hadden ook speciaal daartoe getimmerde houten bankjes mee, anderen hadden vouwstoeltjes bij zich, terwijl wij simpelweg op onze knieën over het veld schoven. Merkelijk trager dan alle anderen. Er waren er wel meer zoals wij, voor wie het plukken allesbehalve een ernstige klus was.

Maar wij  keken vooral hoe anderen zoveel efficiënter boontjes trokken dan wij, we gaven commentaar en vermeiden ons hoe her en der kinderen ruzie aan het maken waren. Ze wilden vroeger eten dan hun 'aanvoerder' van plan was, ze dronken de fles leeg die hun broer of zus toebehoorde... Er was altijd wel ergens spel en miserie op het veld en dat vonden wij... leuk.
Tegen een uur of vijf in de vooravond kwamen boer en boerin de zakken met boontjes wegen en werden we uitbetaald. Hoeveel we hadden verdiend, weten we niet meer. Alleen dat we in munten werden betaald, de meeste anderen in bankbriefjes...

Al na een week hadden we het gehad. We konden geen boontjes meer zien - we aten ze ook met lange tanden - en hielden we het voor bekeken. De munten werden keurig aan onze ouders bezorgd bij gebrek aan een alternatieve bestemming - het leven was toen vrij goedkoop voor kinderen. Trauma's hebben we er niet aan overgehouden.

Populaire posts van deze blog

Help, Sinterklaas is een vrouw...

Het moest er van komen, natuurlijk. Wie erkenning wil als Werelderfgoed, moet zich buiten zijn dorp wagen en zich aan de wereld presenteren. Dat niet iedereen dan applaudiseert met wat je presenteert, hoort er bij. Geef toe, wie niet van kindsbeen af vertrouwd is met de Sinterklaastraditie, moet daar ongetwijfeld vragen over hebben. Niet alleen over het zwart van de knecht van Sinterklaas, maar ook over de outfit van de Sint - een bisschop dan nog wel - en niet in het minst over de vreemde 'pedagogiek' die hij met zich meevoert over de daken. Waar ouders niet in slagen, lost hij in het slechtste geval met 'zak en roe' op en in het beste geval koopt hij de kinderen om met speelgoedgeschenken. Overigens, waarom was er ook nooit eerder protest van vrouwen tegen die homogeen mannelijk gezelschap?
Voor de eeuwigheid Tradities moeten we in ere houden, wordt er bij hoog en bij laag beweerd. Maar is dat zo? Laat ons hopen dat dit niet per se het geval is. Het alternatief - een…

AFGEVRAAGD. Hoe oud is het water in zo'n regendruppel die op het venster valt?

Regendruppels op het raam. Ze zijn transparant. We kunnen er haast doorheen kijken. En misschien was het precies daardoor, door hun transparantie, dat ik mij nooit eerder heb afgevraagd waar het water waarmee zo'n regendruppel zich heeft gevormd, van afkomstig is. Zijn transparantie versluiert zijn geschiedenis.

Hoe oud is dat water? Was het er altijd al? Misschien lag zo'n druppel eeuwen en eeuwen onaangeroerd vermomd als sneeuw op een van 's werelds hoogste bergtoppen. En kon zo'n sneeuwkristal ineens ontsnappen, door de opwarming. Zich in een stroom gooien, ergens op een rots belanden, een steen in een niets ontziende zon en reisde hij verder, die druppel, als damp, gedragen en gedreven door zwoele winden, tot hij bevangen door hoogtevrees, ging samenklonteren met andere bange druppels om uiteindelijk hier uit een hoogzwangere wolk te plenzen, op een doordeweekse zondag, op een raam. Om vervolgens voor een tijdje te verdwijnen in een dorstige grond om van daaruit we…

VERBAASD. En ineens is 'Kaat' uit Thuis een journaalitem...

Eén van de avondjournaals op Eén van de week sloot met een item over de naamsverandering van Franky uit de soap Thuis. Hij werd een zij en heet voortaan Kaat. De Thuis-volgers wisten dat al - nieuws was het dus niet meer - en voor wie Thuis niet volgt, is het bericht totaal zinloos. Wat doet zo'n item dan in het journaal, vroegen wij ons af. We blijven het antwoord schuldig

AUTOPROMOTIE
Tenzij het bericht bedoeld was als autopromotie voor de zender en zijn producties. Maar verwachten wij dat van een journaal op Eén? Wij in geen geval.
Natuurlijk, elke vorm van fictie heeft zijn eigen werkelijkheid en dat de werkelijkheid ook altijd wel een portie fictie meedraagt, tot daar aan toe. We stellen alleen maar vast dat in onze samenleving werkelijkheid en fictie almaar meer mengvormen worden en daarmee maken wij het onszelf en onze samenleving alleen maar nodeloos complexer.

GELEZEN. Sinterklaas: open brief van Nicodemus naar aanleiding van de Pietenkwestie

Aan al wie het lezen wil, aan allen die de tradities hoog  in het vaandel voeren en aan alle overzoenlijken,

U kent mij niet, vrees ik. En hoewel ik u volkomen begrijp, betreur ik het. Misschien, heel misschien herinneren uw ouders mij nog. Mijn naam is Nicodemus. Zegt u dat iets?  Nee? Jammer. Maar vraag het eens aan uw ouders. Als ze heel diep nadenken zal hen het beeld dagen - hoop ik - van een man in pij, zonder mijter, zonder staf, die de Sint mocht vergezellen. Samen met een van de Pieten. We waren met zijn drieën als we halfweg november de kinderen thuis bezochten.

SCHRIFTGELEERDE Piet droeg de zak, ikzelf mocht het Boek van de Sint torsen en het hem aanreiken zodra hij  bij de kinderen thuis hun rapportje voorlas. De wensen van de kinderen mocht ik dan weer noteren in het Boek. Ik was niet voor niets een 'schriftgeleerde'. 
Dat waren leuke tijden, herinner ik mij, met veel plezier. Het is me nog altijd niet duidelijk waarom ik ineens niet meer mee hoefde op Sintentocht. N…

GESCHREVEN. Eigenlijk zijn het ouders die hun kinderen een nieuwjaarsbrief moeten schrijven...

Nieuwjaarsbrief van een vader aan zijn dochter en zoon...
We hebben het nooit eerder in vraag gesteld en vinden dat niet alleen vreemd maar betreuren het ten zeerste. Waarom verlangden wij indertijd van jullie dat je nagelbijtend van de zenuwen - want een verspreking is zo gebeurd - aan ons op Nieuwjaardag - met averechtse ooms en bemoeizuchtige tantes in het publiek - jullie wensen voor het nieuwe jaar voorlazen?
In klas voorgekauwde kost, die elk jaar weer wordt opgewarmd en amechtig wordt geserveerd, dachten jullie over de brieven. En gelijk had je. Het hoorde niet, maar het gebeurde. Traditie, weet je wel.

WARME WERELD
Tradities zijn er om in vraag te worden gesteld. Dat weten jullie intussen. En zie, liever laat dan helemaal niet, doen we het... en we kunnen niet anders dan vast te stellen dat het al die tijd eigenlijk andersom moest. Het zijn ouders die hun kinderen alle goeds mogen toewensen.
En dat doen we, ook al weten we niet zo goed hoe we dat 'alle goeds' concreet ku…

UITWUIVEN. Dertig is hij, bijna en toch zagen wij weer het kleine jongetje dat voor het eerst de speelplaats opstapt...

Luchthaven Zaventem. De vlucht naar Dubai en vervolgens naar Adelaide heeft geen vertraging. Voor ons staat een bijna-dertiger, een kop groter dan wij, hij houdt het overzicht, waakt over zijn koffers, wijkt nauwelijks van zijn vriendin en lijkt weinig last van nervositeit te hebben. We kijken hem aan, verliezen hem niet uit het oog, om maar niets te moeten missen van zijn mimiek, van wat hij denkt en zegt en gebaart en toch, toch gaan op dat zelfde moment duizend-en-een filmrollen aan het draaien in ons hoofd.
Het is niet fraai, uitgerekend nu, nu hij voor een vol jaar Vlaanderen ruilt voor Australië. Het hoort eigenlijk niet, maar de beelden tollen eigengereid in dat warrig hoofd van ons. Ach kijk, we zien ineens het kleine, fragiele jongetje dat met rustige pas voor het eerst over de speelplaats stapt, zonder ommezien. Aan de hand van zijn zus. We worden ineens weer net zo week als toen, die eerste schooldag.

CALEIDOSCOOPAch, we zien zoveel passeren. De beelden tuimelen over mekaar.…

GEZIEN. UPDATE. Een geknipt jaar. Bakken knipsels over boeken en literatuur uitgeschud boven de zeef...

TERUGGEBLIKT. In Memoriam. Etienne Vanherck: rebelse priester, begeesterende proost

Vanavond vernemen wij via onze nieuwswebsite kw.be het overlijden van Etienne Vanherck. Hij overleed aan de gevolgen van een slepende ziekte. Hij werd amper 69 jaar.
Het bericht catapulteert ons meteen terug naar de jaren zeventig, naar het Izegemse Sint-Jozefscollege waar hij als studiemeester van de hoogste jaren aan de slag was.

TARZAN
Tarzan werd hij genoemd. Waar de bijnaam Tarzan precies vandaan kwam? Hij zal het ongetwijfeld geweten hebben en het met veel gebaren en 'in vet' verteld hebben, maar wij weten het niet meer. Zijn imposante verschijning? Wellicht. Zijn stem? Allicht. Hij had een stem als een klok, met een rollende r, hij had - tegen wil en dank - gezag, maar deed daar zelden een beroep op.

ROKEN
Hij werd in 1972 tot priester gewijd en was dus een vrij jonge priester op het college. Maar hij was vooral een rebelse priester. Geen roomse boord, geen zwart kostuumpak, wel nog een stofjas... Hij was ook proost van de KSA in ons dorp en toen we KSA-leider werden, ko…

Walter Boeykens en het charisma van de klarinettist

Walter Boeykens is overleden en - het kan vreemd klinken - gelukkig, we hebben het vandaag meermaals gehoord. Hij was ook niet zo maar een klarinettist. Hij was dé klarinettist in Vlaanderen. Hij gaf als geen ander zijn charisma door aan de klarinet, aan de harmonieën, de ensembles en de orkesten waarvan hij altijd meer was dan alleen maar de muzikant.
Hij verdient een monument of op zijn minst een prijs die naar hem genoemd wordt.

  Op een zekere manier deed het ons altijd pijn als we hem hoorden spelen. We voelden ons schuldig. Want ooit, ooit hadden wij de klarinet verraden. Hoe durfden we? Geen instrument dat zo diep en zo donker een klank kan kleuren, geen instrument dat zo frivool en helder hoog kan zingen, geen instrument dat zich zo naturel virtuoos laat bespelen als een klarinet. En dat hebben wij ooit afscheid van genomen.
Ze ligt op de boekenkast, onder het stof en - we hebben ze vanavond nog eens bovengehaald - zonder glans, de sleutels stroef en steeg. Ze lijkt oo…

GETWIJFELD. Tegen beter weten in: er stak avontuur in die lintbebouwing

Er is heel veel tegen. Daarover zijn we het eens. Ze is van alle te. Te duur, te gevaarlijk, te lelijk, te ruimteverslindend... Over die lintbebouwing in onze dorpen en randsteden valt weinig positiefs te vertellen. Dat heeft onze Vlaamse Bouwmeester goed gezien. En toch, toch lag ze ons na aan het hart, die lintbebouwing. Nog altijd eigenlijk. Tegen beter wet
en in.

GRASLINT
"Een huis zonder land is een huis zonder eten." We horen het onze grootoom nog zeggen. Kan bijna niet anders, hij zei het haast elke dag. De oorlog, weet u wel. En daarna. "We kwamen bij valavond thuis van het werk, gooiden onze jas op de haag, namen de spade en  legden de akker in winterbedden...En 's zomers was het vroeg dag, we moesten met de oogst naar de vroegmarkt..."
De winters zijn intussen lang geen winters meer en nog maar weinigen onder ons zullen als ze het over winterbedden hebben hun akkers bedoelen. Grasland werden ze, die akkers. De een na de ander. Achter het straatlint tek…