Doorgaan naar hoofdcontent

HERINNERD. Vastentijd en hoe een marketeer-pastoor ineens de mis-spaarkaart lanceerde...

Ze waren met velen, een halve eeuw geleden. En er waren er van allerlei slag. Wij hadden op onze parochie een medepastoor die toch wel wist hoe en aan wie hij zijn geloof het best kwijt kon. Of beter: hoe en aan wie hij het best kon delen. Want we veronderstellen dat hij het zelf ook behield. Hij aarzelde niet om in het ene socialistische café dat ons dorp rijk was aan de toog hét en waarschijnlijk vooral ook andere woorden te verkondigen. Tot onze dokter-burgemeester van de oer-christelijke formatie uit die dagen - CVP - hem daarover met een typisch tsjeven-dreigement aansprak.

EENVOUDIG EN DOELTREFFEND
Maar daarover gaat het nu niet. We hadden het over de vastentijd en het eenvoudige, maar niettemin bijzonder doeltreffend middel dat de medepastoor had gelanceerd om de kinderen van de lagere school dagelijks naar de mis te krijgen.

Het was hét systeem dat ook winkels toen al hanteerden om klandizie te lokken én te behouden: de spaarkaart. Wie iedere ochtend om 7 uur de gelezen mis - dat was de korte versie van de gezongen mis, zonder zang dus -  bijwoonde, kreeg bij de communie een stempel op een speciaal ontworpen veertigdagenspaarkaart.

TIEGEMBOS
Een volle kaart gaf je het recht gratis mee te reizen op een daguitstap in de paasvakantie. Wat wij ons herinneren was dat die uitstap niet naar het toenmalige Dadipark ging, maar wel naar Tiegembos, waar er al met al niet veel te beleven viel. Maar dat wisten we dus pas nadat we iedere ochtend om kwart voor zeven anderhalve kilometer te voet, door weer en wind, richting kerk waren gestapt. Het systeem werkte, want waar anders vermoedelijk maar een handjevol mensen in die vroegochtendlijke weekmissen aanwezig was, waren wij er met tientallen leerlingen van de basisschool.

ZUIL VAN ROOK
Overigens... wie de ochtendmis niet haalde, had 's avonds om 7 uur nog een kans. Toch hadden wij een voorkeur voor die ochtenden. Omdat het zonlicht dan net schuin door het hoge brandglasraam aan de koorzijde de kerk binnenviel.  Zodra de misdienaar het  vuur in het wierookvat had aangewakkerd, werden de lichtstralen zuilen van rook die ons, met de zachte cedergeur van de wierook nog verder weg leidden van wat ons straks op school weer te wachten stond. En toen, naar het einde van de vastentijd, in de laatste week voor Pasen, de passieverhalen eraan kwamen, keken wij op de  experimentele kruisweg van Notebaert - waarop Jezus als een tot op het been uitgemergelde wanstaltig wrak was afgebeeld - recht in het afgrijselijke gezicht van het lijden en het afzien en wisten we dat wij het net zomin als Hij zouden overleven mocht het ons overkomen om zo'n kalvarieweg te gaan.

ZWARTE VLEK
Bij de start van de Vastentijd, op Aswoensdag, was haast iedereen er in de mis. We gingen daarna allemaal 'getekend' naar school, naar het werk, naar huis. En niemand haalde het in zijn hoofd om het zwarte askruisje - of wat daarvoor moest doorgaan - in de loop van de dag van zijn gezicht te halen. Ook onze 'meester' voor de klas liep de hele voormiddag met zo'n zwarte vlek op het voorhoofd. Hoe vreemd en komisch dat ook was, niemand waagde het om daarover een opmerking te maken, laat staan om er mee te lachen. We hadden immers allemaal wel ergens een zwarte vlek.

Populaire posts van deze blog

Help, Sinterklaas is een vrouw...

Het moest er van komen, natuurlijk. Wie erkenning wil als Werelderfgoed, moet zich buiten zijn dorp wagen en zich aan de wereld presenteren. Dat niet iedereen dan applaudiseert met wat je presenteert, hoort er bij. Geef toe, wie niet van kindsbeen af vertrouwd is met de Sinterklaastraditie, moet daar ongetwijfeld vragen over hebben. Niet alleen over het zwart van de knecht van Sinterklaas, maar ook over de outfit van de Sint - een bisschop dan nog wel - en niet in het minst over de vreemde 'pedagogiek' die hij met zich meevoert over de daken. Waar ouders niet in slagen, lost hij in het slechtste geval met 'zak en roe' op en in het beste geval koopt hij de kinderen om met speelgoedgeschenken. Overigens, waarom was er ook nooit eerder protest van vrouwen tegen die homogeen mannelijk gezelschap?
Voor de eeuwigheid Tradities moeten we in ere houden, wordt er bij hoog en bij laag beweerd. Maar is dat zo? Laat ons hopen dat dit niet per se het geval is. Het alternatief - een…

GELEZEN. Sinterklaas: open brief van Nicodemus naar aanleiding van de Pietenkwestie

Aan al wie het lezen wil, aan allen die de tradities hoog  in het vaandel voeren en aan alle overzoenlijken,

U kent mij niet, vrees ik. En hoewel ik u volkomen begrijp, betreur ik het. Misschien, heel misschien herinneren uw ouders mij nog. Mijn naam is Nicodemus. Zegt u dat iets?  Nee? Jammer. Maar vraag het eens aan uw ouders. Als ze heel diep nadenken zal hen het beeld dagen - hoop ik - van een man in pij, zonder mijter, zonder staf, die de Sint mocht vergezellen. Samen met een van de Pieten. We waren met zijn drieën als we halfweg november de kinderen thuis bezochten.

SCHRIFTGELEERDE Piet droeg de zak, ikzelf mocht het Boek van de Sint torsen en het hem aanreiken zodra hij  bij de kinderen thuis hun rapportje voorlas. De wensen van de kinderen mocht ik dan weer noteren in het Boek. Ik was niet voor niets een 'schriftgeleerde'. 
Dat waren leuke tijden, herinner ik mij, met veel plezier. Het is me nog altijd niet duidelijk waarom ik ineens niet meer mee hoefde op Sintentocht. N…

AFGEVRAAGD. Hoe oud is het water in zo'n regendruppel die op het venster valt?

Regendruppels op het raam. Ze zijn transparant. We kunnen er haast doorheen kijken. En misschien was het precies daardoor, door hun transparantie, dat ik mij nooit eerder heb afgevraagd waar het water waarmee zo'n regendruppel zich heeft gevormd, van afkomstig is. Zijn transparantie versluiert zijn geschiedenis.

Hoe oud is dat water? Was het er altijd al? Misschien lag zo'n druppel eeuwen en eeuwen onaangeroerd vermomd als sneeuw op een van 's werelds hoogste bergtoppen. En kon zo'n sneeuwkristal ineens ontsnappen, door de opwarming. Zich in een stroom gooien, ergens op een rots belanden, een steen in een niets ontziende zon en reisde hij verder, die druppel, als damp, gedragen en gedreven door zwoele winden, tot hij bevangen door hoogtevrees, ging samenklonteren met andere bange druppels om uiteindelijk hier uit een hoogzwangere wolk te plenzen, op een doordeweekse zondag, op een raam. Om vervolgens voor een tijdje te verdwijnen in een dorstige grond om van daaruit we…

VERBAASD. En ineens is 'Kaat' uit Thuis een journaalitem...

Eén van de avondjournaals op Eén van de week sloot met een item over de naamsverandering van Franky uit de soap Thuis. Hij werd een zij en heet voortaan Kaat. De Thuis-volgers wisten dat al - nieuws was het dus niet meer - en voor wie Thuis niet volgt, is het bericht totaal zinloos. Wat doet zo'n item dan in het journaal, vroegen wij ons af. We blijven het antwoord schuldig

AUTOPROMOTIE
Tenzij het bericht bedoeld was als autopromotie voor de zender en zijn producties. Maar verwachten wij dat van een journaal op Eén? Wij in geen geval.
Natuurlijk, elke vorm van fictie heeft zijn eigen werkelijkheid en dat de werkelijkheid ook altijd wel een portie fictie meedraagt, tot daar aan toe. We stellen alleen maar vast dat in onze samenleving werkelijkheid en fictie almaar meer mengvormen worden en daarmee maken wij het onszelf en onze samenleving alleen maar nodeloos complexer.

GESCHREVEN. Eigenlijk zijn het ouders die hun kinderen een nieuwjaarsbrief moeten schrijven...

Nieuwjaarsbrief van een vader aan zijn dochter en zoon...
We hebben het nooit eerder in vraag gesteld en vinden dat niet alleen vreemd maar betreuren het ten zeerste. Waarom verlangden wij indertijd van jullie dat je nagelbijtend van de zenuwen - want een verspreking is zo gebeurd - aan ons op Nieuwjaardag - met averechtse ooms en bemoeizuchtige tantes in het publiek - jullie wensen voor het nieuwe jaar voorlazen?
In klas voorgekauwde kost, die elk jaar weer wordt opgewarmd en amechtig wordt geserveerd, dachten jullie over de brieven. En gelijk had je. Het hoorde niet, maar het gebeurde. Traditie, weet je wel.

WARME WERELD
Tradities zijn er om in vraag te worden gesteld. Dat weten jullie intussen. En zie, liever laat dan helemaal niet, doen we het... en we kunnen niet anders dan vast te stellen dat het al die tijd eigenlijk andersom moest. Het zijn ouders die hun kinderen alle goeds mogen toewensen.
En dat doen we, ook al weten we niet zo goed hoe we dat 'alle goeds' concreet ku…

UITWUIVEN. Dertig is hij, bijna en toch zagen wij weer het kleine jongetje dat voor het eerst de speelplaats opstapt...

Luchthaven Zaventem. De vlucht naar Dubai en vervolgens naar Adelaide heeft geen vertraging. Voor ons staat een bijna-dertiger, een kop groter dan wij, hij houdt het overzicht, waakt over zijn koffers, wijkt nauwelijks van zijn vriendin en lijkt weinig last van nervositeit te hebben. We kijken hem aan, verliezen hem niet uit het oog, om maar niets te moeten missen van zijn mimiek, van wat hij denkt en zegt en gebaart en toch, toch gaan op dat zelfde moment duizend-en-een filmrollen aan het draaien in ons hoofd.
Het is niet fraai, uitgerekend nu, nu hij voor een vol jaar Vlaanderen ruilt voor Australië. Het hoort eigenlijk niet, maar de beelden tollen eigengereid in dat warrig hoofd van ons. Ach kijk, we zien ineens het kleine, fragiele jongetje dat met rustige pas voor het eerst over de speelplaats stapt, zonder ommezien. Aan de hand van zijn zus. We worden ineens weer net zo week als toen, die eerste schooldag.

CALEIDOSCOOPAch, we zien zoveel passeren. De beelden tuimelen over mekaar.…

Walter Boeykens en het charisma van de klarinettist

Walter Boeykens is overleden en - het kan vreemd klinken - gelukkig, we hebben het vandaag meermaals gehoord. Hij was ook niet zo maar een klarinettist. Hij was dé klarinettist in Vlaanderen. Hij gaf als geen ander zijn charisma door aan de klarinet, aan de harmonieën, de ensembles en de orkesten waarvan hij altijd meer was dan alleen maar de muzikant.
Hij verdient een monument of op zijn minst een prijs die naar hem genoemd wordt.

  Op een zekere manier deed het ons altijd pijn als we hem hoorden spelen. We voelden ons schuldig. Want ooit, ooit hadden wij de klarinet verraden. Hoe durfden we? Geen instrument dat zo diep en zo donker een klank kan kleuren, geen instrument dat zo frivool en helder hoog kan zingen, geen instrument dat zich zo naturel virtuoos laat bespelen als een klarinet. En dat hebben wij ooit afscheid van genomen.
Ze ligt op de boekenkast, onder het stof en - we hebben ze vanavond nog eens bovengehaald - zonder glans, de sleutels stroef en steeg. Ze lijkt oo…

GEZIEN. UPDATE. Een geknipt jaar. Bakken knipsels over boeken en literatuur uitgeschud boven de zeef...

BEGREPEN. Gennez' voorstel voor schooldag van 8 tot 18 is minder waanzinnig dan het lijkt...

Er wordt nogal te keer gegaan tegen het voorstel van Caroline Gennez (SP.a) over die schooldag van 8 tot 18 uur. Ook mevrouw Van Hecke van het vrij onderwijs vindt het - zo lees ik in de kranten - maar niks. En dat verbaast me niet weinig.
Want uitgerekend dat vrije net was indertijd toch dé kampioen om kinderen en jongeren 'godganse' dagen binnen de schoolmuren vast te houden, neen?
Als wij eventjes uit ons vat nostalgie tappen, dan herinneren wij ons dat wij op het college 's ochtends om 8 uur werden verwacht en dat wij de poorten van datzelfde college 's avonds om precies 19 uur weer zagen openzwaaien om ons naar huis te laten fietsen. Van 8 tot 19 uur was dat dus.

Studie, studie, studie en studie

Lange dagen waren het. 's Winters vertrokken we in de duisternis, 's avonds keerden we in het donker huiswaarts. We waren minstens 12 uur van huis. Van halfacht, ten laatste tot half acht, ten vroegste.
Waarvoor we al die tijd van doen hadden? Studie. Er was studie v…

TERUGGEBLIKT. In Memoriam. Etienne Vanherck: rebelse priester, begeesterende proost

Vanavond vernemen wij via onze nieuwswebsite kw.be het overlijden van Etienne Vanherck. Hij overleed aan de gevolgen van een slepende ziekte. Hij werd amper 69 jaar.
Het bericht catapulteert ons meteen terug naar de jaren zeventig, naar het Izegemse Sint-Jozefscollege waar hij als studiemeester van de hoogste jaren aan de slag was.

TARZAN
Tarzan werd hij genoemd. Waar de bijnaam Tarzan precies vandaan kwam? Hij zal het ongetwijfeld geweten hebben en het met veel gebaren en 'in vet' verteld hebben, maar wij weten het niet meer. Zijn imposante verschijning? Wellicht. Zijn stem? Allicht. Hij had een stem als een klok, met een rollende r, hij had - tegen wil en dank - gezag, maar deed daar zelden een beroep op.

ROKEN
Hij werd in 1972 tot priester gewijd en was dus een vrij jonge priester op het college. Maar hij was vooral een rebelse priester. Geen roomse boord, geen zwart kostuumpak, wel nog een stofjas... Hij was ook proost van de KSA in ons dorp en toen we KSA-leider werden, ko…