Doorgaan naar hoofdcontent

MEEGEMAAKT. BruTaal in Brugge: een uitgelezen kans om auteurs te ontdekken naar wie je niet op zoek was

Natuurlijk wilden we Claudia Magris niet missen en al evenzeer wilden we op de afspraak zijn voor Tim Parks en Peter Stamm en het is nogal evident dat we Philippe Claudel of Sandro Veronesi niet uit de weg gingen, integendeel. Maar we leerden er ook Mira Feticu kennen, Christophe Boltanski, Marie NDiaye en Ghayath Almadhoun. En dààr gaat het natuurlijk om, op zo'n literatuurfestival: niet alleen auteurs ontmoeten van wie je het werk al kent, maar vooral begeesterd en in de ban raken van mensen wiens werk je nooit eerder had gelezen of beluisterd. BruTaal is daarin, minstens zo goed als Passa Porta, geslaagd.

IN DE LUWTE


Brugge liep de voorbije weekends vol. Hele horden toeristen, selfie-Aziaten, foorbezoekers en  koopvolk. Geen vrije parkeerplaats meer in de binnenstad, noch boven- noch ondergronds. Vol. En in de luwte van die pretparkdrukte, in de middeleeuwse kamers van het provinciaal hof, langs de luchthartige  coulissen van het Concertgebouw en in de koele ruimtes van de poortersloge konden we luisteren naar verhalen, gedichten en getuigenissen die ons ver van de Brugse werkelijkheid voerden naar de verbeelde werkelijkheid van ons continent en dat van anderen. Geen vlucht uit werkelijkheid. "Literatuur stelt de werkelijkheid niet buiten vervolging", schreef Luc Devoldere vorige week in Standaard der Letteren over de nieuwe roman van Claudio Magris. "Ze ontrukt ze aan de vergetelheid."
Geen oorlogsdocumentaire, geen nieuwsreportage over Syrië maakte het ons zo ongemakkelijk als het aangrijpende, confronterende werk van Ghayath Almadhoum, dé revelatie van de eerste festivalavond in het Brugse Concertgebouw. De foor op het Zand als Westers decor maakte de confrontatie alleen maar schrijnender.


OP NAAR BRUTAAL2019


Op twee weekends 15 auteurs horen, zien en - weliswaar fragmentarisch - werk van hen lezen: het is meer dan we vooraf hadden durven hopen. Veel meer. Het Brugse programma kon zich meten met het Utrechtse Internationaal Literatuurfestival van dit weekend én met dat van Passa Porta. Niet dat we dit soort concurrentie nodig hebben in letterenland, integendeel. Waarom BruTaal niet laten alterneren met het Brusselse tweejaarlijkse Passa Portafestival bijvoorbeeld? En - nu we toch suggesties laten opborrelen - organiseer 'leestrefplaatsen' waar lezers spontaan van gedachten kunnen wisselen over het werk van de aanwezige auteurs. En als auteurs-in-residentie teksten schrijven voor het festival, was het bijzonder waardevol geweest, mochten de teksten op een eenvoudige print beschikbaar geweest zijn voor de bezoekers.  En schuw enige horeca-aanwezigheid niet...

Maar voor alles, duizend maal duizend maal
dank voor dit nieuwe festival waarvan we hopen dat  er een BruTaal2019 volgt... Op naar de 10.000 bezoekers. Brugge én de literatuur verdienen het!


Populaire posts van deze blog

VERWARD. In hun eentje in bed en met tienduizenden op straat en in de wei...Pleidooi tegen het 'satten'

SAT. Zo heet de nieuwe slaaptrend. Sleeping Apart Together. Nieuw? Voor ons wel, maar voor een ruim deel van onze samenleving al niet meer zo nieuw, lazen wij vorig weekend in NRC Lux. Lepeltje lepeltje is uit, alleen slapen is in. "Een gezamenlijke slaapkamer is een achterhaald idee, jonge (verliefde) stellen slapen apart."
Zullen we gaan 'satten', vroegen wij hier gisterenavond. De tropische hitte had zich zo onder de dakpannen vastgezet, dat de ramen zichtbaar gingen zweten. Maar zelfs in dat soort ondraaglijke wakke nachten, wordt er bij ons niet  'gesat'.

BIJ DE DUIZENDEN

Het gaat, zo dachten wij toen we het stuk in de krant lazen, een vreemde kant op in onze samenleving. We zijn hyperindividueel en we worden het zo te zien nog het nog meer. Maar we
kunnen de straat niet meer op, geen plein of weide meer op, als we er niet met zijn duizenden samen zijn. We zweten en zwoegen ons schouder aan schouder, kont tegen kont kapot in de massa, we reizen naar magnee…

TERUGGEBLIKT. In Memoriam. Etienne Vanherck: rebelse priester, begeesterende proost

Vanavond vernemen wij via onze nieuwswebsite kw.be het overlijden van Etienne Vanherck. Hij overleed aan de gevolgen van een slepende ziekte. Hij werd amper 69 jaar.
Het bericht catapulteert ons meteen terug naar de jaren zeventig, naar het Izegemse Sint-Jozefscollege waar hij als studiemeester van de hoogste jaren aan de slag was.

TARZAN
Tarzan werd hij genoemd. Waar de bijnaam Tarzan precies vandaan kwam? Hij zal het ongetwijfeld geweten hebben en het met veel gebaren en 'in vet' verteld hebben, maar wij weten het niet meer. Zijn imposante verschijning? Wellicht. Zijn stem? Allicht. Hij had een stem als een klok, met een rollende r, hij had - tegen wil en dank - gezag, maar deed daar zelden een beroep op.

ROKEN
Hij werd in 1972 tot priester gewijd en was dus een vrij jonge priester op het college. Maar hij was vooral een rebelse priester. Geen roomse boord, geen zwart kostuumpak, wel nog een stofjas... Hij was ook proost van de KSA in ons dorp en toen we KSA-leider werden, ko…

VADERDAG. Voor de laatste keer doe ik voor hem wat hij jarenlang voor mij deed...

Ze ligt hier voor me, de vensterenveloppe van de Federale Overheidsdienst Financiën. Uitgerekend op Vaderdag. Zijn naam erop en het adres waar hij intussen al meer dan een jaar niet meer woont. Er lagen er omstreeks deze tijd jarenlang talloze van die enveloppes bij hem, bij ons, thuis op tafel. Van mensen, die net als ik, er weing of geen kennis van hadden wat waar precies moest worden ingevuld.

Voor en na de komma Hij kon dat natuurlijk wel en hij had er ook altijd zin in. In gecijfer, zelfs tot ver na de komma. Wij strandden doorgaans al ruim voor we nog maar een komma konden vermoeden. Dat aangifteformulier, dat van hem en moeder, dat van kennissen en vrienden, dat van familie, dat was haast een leven lang zijn zorg. Terwijl wij seizoensgebonden leefden, leefde hij op het ritme van de aanslagjaren. Met terugwerkende kracht, haast. Ook dus nu weer, met dat aangifteformulier dat een jaar na zijn overlijden arriveert.

Koud zweetEn nu, op Vaderdag, ligt die mosterdgele vensterenvelop…

GESPANNEN. De langste dag: toch even gevreesd dat er geen einde aan kwam...

Het heeft niet veel gescheeld. Het zag er zelfs naar uit dat hetDat vandaag tot morgen liep. Zo lang duurde vandaag. Op zich niet vreemd, de kalender wist het op voorhand, het was de langste dag van het jaar. Maar het was wel de eerste keer dat er bijna geen einde aan kwam, toch niet vandaag. Zo lang als vandaag duurde de langste dag nooit eerder. Vermoeden wij. Waaraan dat ligt, zal onderwerp van onderzoek zijn, denken wij. Of we dat ook op rekening van de klimaatverandering kunnen plaatsen? Misschien wel. De tijden veranderen, dat weten we intussen, zo oud zijn we al, maar dat nu ook de tijd zelf op de loop is, dat zou wel eens een totaal nieuw gegeven kunnen zijn.
ging gebeuren.

Het was behoorlijk spannend dus. Je mag er niet aan denken wat de gevolgen hadden kunnen zijn als morgen te laat kwam omdat vandaag buiten alle proporties was blijven duren.Want dan zou gisteren op dit ogenblik voor een deel vandaag zijn geweest en waren wij door het verleden ingehaald. En daarop, zo leer…

GENOTEERD. "Consequent denken is iets voor mensen zonder verbeelding"

Voor de weekendeditie van De Morgen is 'Graafwerken Camps' bij Wim Opbrouck neergestreken. Daarin citeert de West-Vlaamse acteur Oscar Wilde. "Consequent denken is iets voor mensen zonder verbeelding". Die gedachte brengt hem rust, aldus Hugo Camps over Wim Opbrouck. "De vrijheid om niet altijd en overal consequent te moeten zijn, geeft ruimte aan twijfel en aan een ondefinieerbaar verlangen naar schoonheid. Inconsequentie voedt ook de estheet."

Ruimte, verbeelding, vrijheid

Hoe vaak, bedenken wij nadat we het gesprek in De Morgen lazen, zetten wij onszelf niet vast, raken we verstrikt in een web van zelf verzonnen én door anderen opgelegde consequenties , hoe vaak betonneren we onszelf niet of laten het door anderen doen met zogenoemde onwrikbare principes, hoe vaak laten wij ons de wet niet dicteren door tradities en gewoontes, waarvan we niet eens meer de oorsprong, laat staan de inhoud kennen...
Geef ons maar de verbeelding, de ruimte om vrij te denken e…

VERBIJSTERD. De wereld van de ondercategorieën of de verbazingwekkende eenvoud van Willy Naessens' wereldbeeld

Meedelen, daar had hij het niet moeilijk mee, zei hij donderdagavond in Reyers laat. Oost-Vlaams entrepreneur Willy Naessens, klein én met schulden begonnen, betaalt met plezier belastingen. "Als we belastingen betalen is het omdat we winst hebben gemaakt en als wij het goed hebben, mogen anderen het ook goed hebben. Alleen... ik heb het lastig met de ondercategorie", zei hij er in een gesprek met onder anderen professor De Grauwe, John Crombez en Björn Rzoska.
Ondercategorie? Ja, de ondercategorie. En wat of wie is dat? "De mensen die hun dopgeld op café zitten te verdrinken..." aldus Willy Naessens.

Klassesysteem
Kan het eenvoudiger? Een wereld in categorieën: een ondercategorie en een bovencategorie. Niet langer het klassesysteem, want daar zit je doorgaans met een lastige middenklasse. Nee, een boven- en een ondercategorie. Keep it simple! Waar kennen we dat van?
Anderzijds, het blijft verbazingwekkend hoe mensen als een Willy Naessens een ingenieus en tot op…

HERINNERD. NRC plaatst Thomas Blondeau in galerij van de 13 bijzondere mensen van wie afscheid werd genomen

Op haar Facebook-pagina brengt NRC een eerbetoon aan  13 bijzondere mensen van wie we noodgedwongen afscheid moesten nemen in 2013. Thomas Blondeau is één van die dertien. Hij prijkt er naast onder anderen Nelson Mandela, Lou Reed, Prins Friso,  Gerrit Krol, Margaret Thatcher en  Hugo Chávez. Met een citaat van Thomas Blondeau als kop van het eerbetoonstuk: “Ik wil best groots en meeslepend leven maar meestal heeft mijn trein gewoon vertraging.”
Hij overleed geheel onverwachts, door een hartslagaderbreuk. In een interview in nrc.next van het weekend ervoor stond nog beschreven hoe goed het met Thomas Blondeau ging: hij had, na een lange worsteling met liefdesverdriet, net een nieuwe vriendin. En zijn derde boek, pas verschenen, kreeg goede recensies. Collega’s en lezers en vrienden waren het erover eens. Met de dood van Blondeau ging een van de meest talentvolle en beloftevolle schrijvers van Nederland verloren.


Zijn gave om het bijzondere aan het alledaagse te verwoorden, met de no…

GEZIEN. UPDATE. Een geknipt jaar. Bakken knipsels over boeken en literatuur uitgeschud boven de zeef...

VERWONDERD. Geldt dat ook voor ons: ons geboortejaar als kwaliteitslabel?

De wafels steken al langer in de automaat, maar het was me pas vanmorgen opgevallen. Op de plastic verpakking  onder de merknaam vermeldt de wafelbakkerij een jaartal. "since 1963" staat er gedrukt. Kijk eens aan, dacht ik, dat bedrijf is jonger dan ik en voert zijn leeftijd aan als kwaliteitslabel. Want wat zou die wafelbakkerij met dat 'since 1963' anders willen zeggen? Wil zij ons wijzen op traditie? Op vasthoudendheid? Degelijkheid? "Het begon met één wafel en zie, 54 jaar later, bakken we ze nog altijd alsof het onze eerste wafels waren?" Wanneer zou Steg-Jola beslist hebben om zijn startjaar als label mee te geven? In 2013 naar aanleiding van zijn 50ste verjaardag?
We hebben er het gissen naar.


LEEFTIJD OF OUDERDOM En toen vroeg ik me af of het vermelden van zo'n jaartal hetzelfde effect heeft bij mensen. Kunnen wij ons geboortejaar inmiddels aanvoeren als kwaliteitslabel?
Sinds we de vijftig voorbij zijn, houden we ons in gezelschap gedeisd als h…

GEHULDIGD. Ereburger Tjok Dessauvage: de terugkeer naar de pure essentie



Hij onderbrak het gesprek twee keer. Eén keer om naar het spel van de witte strepen die vliegtuigen in de lucht schrijven te wijzen. Wat hij precies zei, weet ik niet meer. Tjok Dessauvage - die vandaag door de gemeente tot ereburger wordt 'benoemd' - had het over vormen en lijnen, denk ik. Maar dat hij een tijdlang zweeg, is me bijgebleven. Hij bleef staren en wijzen naar wat de 10 km hoog passerende vliegtuigen hadden getekend.

Potloodtoren

Een andere keer, we stonden bij hem thuis en keken door het venster in de richting van Rollegem-Kapelle. "Kijk, dat potloodtorentje van de kerk van Rollegem..." Dat potloodtorentje... nu hij het zei, zag ik het ook en zie ik het nog altijd. Het is ook een potlood, die toren van Rollegem. Ontelbare keren was ik er voorbijgereden, had ik er wellicht naar gekeken, maar pas wanneer Tjok me erop had gewezen, zag ik het ook, het potlood in die toren.
Ziende blind
Misschien is dat wel de essentie van het kunstenaarschap en zit he…