Doorgaan naar hoofdcontent

VASTGESTELD. We kunnen het, maar het valt tegen: andermans gedachten lezen

Hoe vaak hebben we het onszelf niet toegewenst? Dat we iemand anders gedachten konden lezen. Heel vaak. Achterhalen waar we anders het gissen naar hebben. Op bezoek in het huis achter de gevel, in de ziel kijken die achter een ogenblik schuil gaat, op verkenning in die chemische fabriek vol eindeloze, ondoorzichtige kronkelbuizen die andermans brein is, een duik nemen in het peilloos diep en donker meer van andermans waanbeelden en dromen...


GRUWELTOCHT

Onvoorstelbaar? Dat dachten we. Verkeerd. Want het kan. Dagelijks. Maar we waarschuwen: het is geen pretje. Integendeel. Een gruweltocht is het, onthutsend, afkeerwekkend, degoutant en misselijk makend. Het kost anders weinig moeite: je hoeft alleen maar op Twitter voorbij te komen en je leest ze, andermans gedachten. Over andere mensen, over denk- en waanbeelden die in al die hoofden van - we nemen aan voor het overige en op het eerste gezicht - keurige mensen. Volwassenen, ouders van kinderen, mensen die het menen voor het zeggen te hebben.

RIOLEN


Zondagavond nog meegemaakt tijdens Zomergasten. "Een Duits stofzuigertje met een Gooisch accent', lazen we over een jonge Duits-Nederlandse arts, Nederlands jongste hoogleraar ooit. Dat was nog veruit het fatsoenlijkste wat we over prof. dr. Maier
lazen bij wie haar om de een of andere onduidelijke reden niet mocht.
Nee, andermans gedachten lezen: we wensen het niemand toe. Het lijkt veel op het opengooien van beerputten en riolen. Nee, we dachten dat het een kunst was, dat lezen van andermans gedachten, maar dat is het dus niet. Het is roeren in andermans beerput. Vergeet het.

Populaire posts van deze blog

GEZIEN. Over de tento Winkels van weleer in Winkel en over hoe ons geheugen als een fout afgestelde zeef werkt...

Het waren er geen tien, maar misschien wel twintig. Of meer. Zoveel winkels in ons dorp waar we ooit zo niet dagelijks dan toch meer dan geregeld langs liepen en waar we tot op vandaag niet of nooit meer aan denken. Ons geheugen werkt als een slecht afgestelde zeef, denk je dan. Zodra iets uit het straatbeeld verdwijnt, lijkt het haast vanzelf ook plaats te maken in ons hoofd.  En het verraderlijke hiervan is dat het vergeten geen leegte achterlaat: we weten doorgaans niet wat we vergeten zijn.

EXPO En toch zijn we de beelden, de herinneringen niet kwijt. Dat is dan weer het bijzondere van dat soort vergeten. We hoeven slechts een trigger, een aanleiding, een aanknooppunt, een uitspraak, een beeld en geleidelijk gaat ergens in ons hoofd een archiefschuif open en komen mensen, stemmen, huizen, gesprekken weer naar boven.
Het is wat we meemaakten op de expo van de Winkelse heemkundige kring van het weekend in De Link. Alle winkels die Winkel ooit rijk was, waren er te zien. In de meeste…

GEVIERD. 30/60: Zoon-vader-jubilieum of de verjaardag zoals we die maar een keer zullen meemaken...

GEWENST. Moeder, gun ons toch maar die Moederdag...

GETWIJFELD. Wie wijkt uit op smalle omleidingsweg en naar wie zwaaien we een dankjewel?

Zullen we groeten? Hand even los van het stuur en omhoog? Ik twijfel. Effen wachten. Gaat hij opzij? Of kies ik de berm? We stellen het beiden een fractie van een minuut, neen, van een seconde uit. Ik ga opzij. Er is wat ruimte in de berm. Hij houdt niet in, passeert rakelings. Het is een zij. Ze kijkt recht voor zich uit. Geen hoofdknikje. Geen hand. Geen groet. Ik vloek binnensmonds. Is er echt geen etiquette meer, hoor ik me hardop vragen. Niemand antwoordt. Er is ook niemand. Het smalle asfaltje ligt vrij voor me.

OMGELEID
Werken aan een uitvalsweg in het dorp. Voor maanden. We worden via smalle, landelijke asfaltweggetjes omgeleid. Op een er van is er doorgaand verkeer langs beide kanten en dat maakt dat het 'schranken' van wagens wel eens rakelings gebeurt. Soms wachten we bij een uitsprongetje tot de tegenligger voorbij is gereden. Vaak volgt een groet. Hand in de lucht. Hoofdknikje. Een bescheiden, gemeend dankjewel. Van mannen op leeftijd, van jonge braniekoppen, van…

GEFEEST. Zestig, zeggen ze, dat is het nieuwe vijftig, maar met wat ongemak...

Dat we ons in goed gezelschap bevinden, zeggen ze. En ze noemen ze op.  Schoon gezelschap ook, denk ik. Ze zeggen zoveel, vandaag, over zestig.
Ze zeggen dat zestig het nieuwe vijftig is. Maar met wat ongemakken. Lichte ongemakken, voegen ze eraan toe, omdat ze vriendelijk willen zijn en op vandaag helemaal niet onheilspellend willen klinken. Ik geloof hen. En dat ongemak nemen we erbij. Het hoort bij het leven, denk ik. Een leven zonder ongemak is een vlak leven.
KERMIS Ze zeggen dat als het leven een kermis is, dat je er als zestiger nog altijd graag bij bent. Ge zult staan kijken, zeggen ze, en genieten. Meer dan voorheen. Omdat ge niet per se nog op die boksauto's wilt. Dat is het verschil met vijftig, zeggen ze. Dan wou je er nog op, hoe potsierlijk dat ook was, toen. Nu weet ge beter.
Maar het leven is helemaal geen kermis, denk ik, maar ik zwijg. Vandaag luister ik. Naar wat ze zeggen en ze zeggen veel. Over zestig bijvoorbeeld, zwijgen ze niet.
DRIJFZAND En, zeggen ze, ge m…

GEHOORD. Als de nachten weer spreken. Voor het eerst slapen met open vensters...

Nachten zwijgen zelden. Dat waren we vergeten. Maar zodra we met open vensters slapen en we niet langer doof op onze slaap wachten, spreekt de nacht weer. In een andere taal dan die van de dag. Niet alles van wat de nacht kwijt wil, begrijp ik.Veel van de nachtgeluiden is vaag en onbestemd, de nacht spreekt beneveld, in raadsels. en slechts een enkele keer duidelijker en nadrukkelijker dan de dag. op zo'n moment voelen we ons gelijk een helderhorende blinde.

HAANTJESGEDRAG Vannacht, in het holst van de nacht, was er een verre haan die dacht dat hij het licht had gezien. Een nog verdere haan kraaide hem na, maar had al na een keer of twee door dat het hopeloos te vroeg was voor zo'n haantjesgedrag. Waarop de eerste haan het ook voor bekeken hield. Een les in haantjesgedrag om mee te nemen naar de dag: hanen blijven alleen kraaien als ze worden nagekraaid.

VELDFABRIEKDe wind waait uit het westen en voert een constant gegons van tractoren aan. Het is een log, zwaar gegons, vermoed…

GEHOORD. De weiden staan 'vei'. Zonde dat alleen West-Vlamingen het woord 'vei' kennen...

Er zijn zo van die woorden die perfect samenvallen met wat ze willen zeggen. Vei is er zo eentje. Vei? Ja, vei. Wie niet vertrouwd is met het West-Vlaams fronst de wenkbrauwen. Vei? Veie weide, bedoel je Veeweyde? tipt Google. De zoekmachine vindt gelukkig niet alles.

VETTE, VEIE SCHELLEN
Eind april, begin mei staat het gras in de weiden lang, het oogt vettig, mals, dik en sappig; de weidegrond laat zien hoe vruchtbaar hij is. Bij al dat jong, golvend groen - 't zijn weiden als wiegende zeeën, dichtte de voor zijn overige versregels onbekende Willem Gijssels ooit maar intussen zijn de zeeën ingedamd tot povere vijvertjes  - past geen beter woord dan dat West-Vlaamse vei. Of denk aan de donker glanzende dikke 'schellen aarde' die een ploeg uit diepe voren laat kantelen in de vettige polderakkers: het zijn veie schellen. 'Vei' staat voor bijzonder vruchtbaar. de grond is 'vei'.

ASIELPLEK Dat enkel nog een stuk of wat oudere West-Vlamingen het woord kennen, dat …

GEZIEN. Volstrekt geluidloos voltrekt zich een revolutie voor onze ogen en we merken ze nauwelijks op...

Ze knallen niet uit hun knoppen, ze ontvouwen zich, met tientallen, met honderden, ja zelfs met duizenden tegelijk, traag en volstrekt geluidloos en ze strekken zich meteen in hun vertrouwde vorm.
Licht en luchtig Ze kleuren fris -  er is geen groen zo fris als dat van het eerste blad in april. Ze glanzen vochtig, en laten zich totaal zen wiegen door een zuchtje wind, ze ademen doorzichtig, licht en luchtig, ze voelen als fluweel en boven, helemaal boven, strelen ze het blauw.
En dan, ineens, op een dag, vormen ze op bermen, in tuinen en parken, aan de rand van bossen schermen,  groene schermen, muren van groen, ze vullen de lege plekken tussen de takkenbossen, huizenhoog en meters ver. Ze herschilderen hele landschappen in een orgie van groen en tegelijk brengen ze luwte en lommer...
Landschapsrevolutie Er voltrekt zich een revolutie door het landschap, geluidloos en zonder slag of stoot. Geen woord erover, geen beeld ervan in de journaals. Maar het gebeurt hier en nu. En straks horen…

GEDACHT. Vlas en Open Monumentendag: vasthouden wat verdwenen is

Er was veel meer volk op afgekomen dan gedacht. Maar ze hadden er wel op gehoopt, de Verenigde Roters. Ze bestaan nog, de vlassers, al zijn ze al bijna een halve eeuw ex-vlassers. Maar ze hangen eraan vast, aan het vlas van weleer.
Open Monumentendag. Op de grens van Winkel met Izegem gooit één van de laatste vlassers van de streek zijn roterij open, die al bijna een kwarteeuw op slot zat. En in één van de oudste cafés van het dorp vertellen twee generaties vlashandelaars over hoe modern het vlas ineens wel is. Dat er zelfs vlasvezels in de portieren van de nieuwe Mercedessen steken. Hip en duur dus, dat vlas.

Wiegende zeeën
En mooi. Op het veld. Sinds enkele jaren wordt er hier weer wat vlas geteeld. Het mooist is de vlaschaard als hij in bloei staat. 'Weiden als wiegende zeeën', dacht ik - het vers komt uit een lied van Veremans - toen ik zo'n vlaschaard voor het eerst in bloei zag. Enkele weken later lagen de stengels te rotten op het veld. Veldroten, noemen de vlasser…

VERBAASD. En ineens is 'Kaat' uit Thuis een journaalitem...

Eén van de avondjournaals op Eén van de week sloot met een item over de naamsverandering van Franky uit de soap Thuis. Hij werd een zij en heet voortaan Kaat. De Thuis-volgers wisten dat al - nieuws was het dus niet meer - en voor wie Thuis niet volgt, is het bericht totaal zinloos. Wat doet zo'n item dan in het journaal, vroegen wij ons af. We blijven het antwoord schuldig

AUTOPROMOTIE
Tenzij het bericht bedoeld was als autopromotie voor de zender en zijn producties. Maar verwachten wij dat van een journaal op Eén? Wij in geen geval.
Natuurlijk, elke vorm van fictie heeft zijn eigen werkelijkheid en dat de werkelijkheid ook altijd wel een portie fictie meedraagt, tot daar aan toe. We stellen alleen maar vast dat in onze samenleving werkelijkheid en fictie almaar meer mengvormen worden en daarmee maken wij het onszelf en onze samenleving alleen maar nodeloos complexer.